بول و قابض و محلل و مفرح و حابس اسهالات و مفتت حصات و حابس و قاطع خون حيض و رافع ضعف گرده و بواسير و جابر كسر و ثمر آن با قوّت ترياقيت و دافع سموم است خصوصاً رتيلا و عقرب . * اعضاء الراس * ضماد برگ تازه آن به تنهايى و با سركه بر پيشانى جهت حبس رعاف و بر سر براى جلاى حزاز و تجفيف قروح و با اندكى اقاقيا و رامك به آب سفرجل جهت صداع ( حادث ) « 1 » از ضربه و سقطه و قطع پوست سر و همچنين طلا و لطوخ آن با مايعى موافق چون در آب برگ آن قدرى گلاب و قليلى كافور داخل كرده خرقه كتانى را بدان تر كرده بر معده اندازند صداع حادث به مشاركت معده به سبب غلبه مره صفرا را نافع و ضماد پخته ثمر آن با شراب بر سر مسكن صداع بلغمى و صفراوى شديد و رافع آن و ضماد برگ آن با روغن گل و زرده تخم مرغ دوار و سدر عارض از ضربه و سقطه را مفيد و قطور آب برگ آن با صندل سرخ سوده و آب برگ بيد در بينى و با گل ارمنى و سركه جهت رعاف و آشاميدن قدرى از آب مطبوخ ثمر آن پيش از شرب شراب مانع خمار و بوييدن برگ تازه آن مقوى دماغ و مانع صعود ابخره است به سوى دماغ و قبول كردن دماغ آن ابخره را و دوار و سدر را نيز مفيد و چرب نمودن سر به روغن آن اورام سر و سبات حادث از ابخره متصاعده در تب و غير تب را نافع به جهت قوّت برودت و تقويت آن دماغ را و تحليل ابخره را و منع آن صعود ابخره جديده را به سوى سر و غرق نمودن سر به روغن آن به تنهايى جهت دوار و سدر حادث از ابخره متصاعده از معده در تبها چند روز در ابتداى علت بعد از تنقيه به قى و اسهال به ايارجات و بعد از ابتدا ممزوج به روغن بابونه نافع . * العين * قطور آب برگ آن در چشم جهت تسكين رمد و برآمدگى آن كه جحوظ نامند و رماد آن از اجزاى ادويه ظفره و سلاق و دمعه است و قوىتر از توتيا و بدل آن است . * الاذن * قطور آب برگ آن در گوش جهت تسكن وجع و تقويت آن و آمدن چرك و قروح آن نافع . * الفم * مضمضه به آب طبيخ آن مسكن اوجاع حاره اسنان و استرخاى لثه و زبان و قلاع فم و همچنين آشاميدن آب برگ و شرب ثمر آن . * اعضاء النفس و الصدر * بوييدن آن مقوى قلب و ( جهت ) « 2 » خفقان و طلا كردن به آب آن و خوردن ثمر رسيده آن و همچنين شراب و رب ثمر آن جهت سرفه و نفث الدم و اوجاع ريه مفيد . * اعضاء الغذاء * شرب ثمر آن مقوى معده است خصوصاً رب و سويق آن با بعض ربوب قابضه و گاه است كه به سبب شدت قبض ادرار مىنمايد . شرب طبيخ آن قاطع اسهالات متطاوله است و تخم آن مانع سيلان فضول است به سوى معده و ضماد برگ آن به زير ناف اسهال مرارى و سوداوى را مفيد و چون ربع رطل از آب برگ آن را با روغن كنجد بنوشند مسهل قوى بلغم است و رب و شراب آن حابس بطن و مانع اسهالات مزمنه و بواسير و به دستور عصاره آن جهت امراض مذكوره و ذرب و قى و تشنگى و بخور آن جهت سقوط دانه بواسير و رفع باد و دفع هوام نافع . * اعضاء النفض * خورن ثمر آن حرقة البول و قرحه مثانه و درور حيض و سيلان رطوبات آن را مفيد و عصاره ثمر آن مدر بول و حيض و طبيخ ثمر آن سيلان رطوبات رحم و ضماد برگ آن بواسير و ورم خصيه و جلوس در طبيخ برگ آن خروج مقعده و رحم و سيلان آن را مفيد و چون آن را بكوبند و آب آن را بر مقعده كه برآمده باشد بمالند به جاى خود رود و ديگر برنيايد . * الاورام و البثور * ضماد برگ آن مسكن اورام حاره و جمره و نمله و شرى و بثور و قروح و داخس و قروحى كه در كف دست و پا باشد و حرق النار و همچنين روغن و مرهم‌هايى كه از روغن آن ترتيب دهند و آشاميدن شراب آن نيز و ضماد برگ آن كه در شراب و زيت خيسانيده باشند نيز و ذرور برگ خشك آن بر داخس و همچنين قيروطى آن نيز آن را مفيد و ضماد ثمر پخته آن با شراب زايل كننده قروحى است كه در كعب و قدم باشد و سوختگى آتش را نيز و مانع آبله آن است و به دستور ضماد برگ آن با زيت و همچنين خاكستر آن با موم و روغن . * آلات مفاصل * ضماد مطبوخ ثمر آن با شراب استرخاى مفاصل را نافع و ضماد برگ آن جهت ضربه و سقطه و وجع پاشنه پا نافع و ضماد آب برگ آن با عفص سبز و عدس و گل سرخ و اقاقيا بر اعضاء و اعصابى كه وهن و سستى به آنها عارض شده باشد و پيران را به نهايت مفيد و همچنين ضماد برگ آن با مغاث هندى كه آن را ميده لكرى نامند با زرده تخم مرغ و روغن گل نيم گرم جهت ضربه و سقطه و ضماد برگ آن با گل ارمنى و سركه جهت جلاى ناخن و چون برگ آن را نرم كوبيده و بيخته با زيره كرمانى نيز نرم كوبيده و بيخته به زرده تخم مرغ سرشته و بر كرباس آب نديده ماليده گرم كرده بر كمر بچسبانند ضربه و سقطه و وجع و وهن و سستى آن را زايل گرداند و نطول طبيخ برگ آن جهت تسكين وجع مفاصل و بر استخوان شكسته باعث سرعت انجبار آن است و همچنين شستن بهق به آن باعث جلاى آنست و ذرور و برگ خشك آن جهت سحج پاشنه پا و اعضاء شكسته مفيد . * الزينه * طبيخ بيخ و برگ و ثمر آن و روغن آن و عصاره آن همه مقوى مو و مانع افتادن و باعث دراز شدن و سياهى آنند و همچنين شستن به آب برگ مطبوخ آن خصوصاً دانه آن و ضماد ساييده دانه آن در حمام جهت تقويت بدن و نشف رطوبات غريبه مرخيه از جلد و طبيخ دانه آن با روغن گاو

--> ( 1 ) . فقط در نسخه ب ( 2 ) . فقط در نسخه الف