محمد حسين بن محمد هادى عقيلى علوى شيرازى
94
مخزن الأدوية ( ط . ج )
مشترى كيفيات و طبايع : گرم و تر به اعتدال كيفيات ملموسه : اعدل و احسن و اتم اشياء كيفيات مذوقه مشمومه : ارطب و املس و اجلا و ادسم اشياء قوا : قوّت نفسانيه و غاذيه و ناميه الوان : سفيد با زردى و گندمگون درخشان عناصر : هوا اخلاط : دم طبيعى صافى و منى و مغز معادن : مرقشيشا و توتيا و كباريت و زرانيخ و حجر مراره البقر و هر سنگ سفيد و زرد فلزات : رصاص قلعى و سفيد روى و شبه فايق و الماس ذكور و انثى : مذكر نهارى و ليلى : نهارى علوى شمالى سعادت و نحوست : سعد اكبر مقدار : معتدل در امور مذكوره و كيفيات امكنه : اراضى سهله كثيره المياه نباتات و زروع : هر شكوفه و گل و ريحان و گياه خوشبو طيب نافع اشجار : هر درخت چرب و شيرين مانند انجير و زردآلو شفتالو و آلو و آلوبالو و كنار و آن شريك زهره است در فواكه اثمار و حبوب : رمان حلو املسى و تفاح و ذرت و حمص و سمسم حيوانات : مردم و بهايم اهلى و صاحب ظلف و خسف مانند گاو و گوسفند و شتر و هر حيوان خوش رنگ حلال گوشت و هر حيوان معلم شكارى مانند سگ و يوز و امثال آنها طيور : هر مرغ مستوى المنقار كه خوراك آن حب و دانه باشد و سياه نباشد مانند كبوتر و دراج و خروس و ماكيان و طاووس اعضاء بسيطه : آورده و مخ اعضاء مركبه : كبد و معده و امعا و اعضاى غذا و حلق و فخذين آلات حس : حس لمس و گوش چپ را نيز گفتهاند امراض : صحت و اعتدال مزاج مريخ كيفيات و طبايع : گرم و خشك به افراط كيفيات ملموسه : احر و احد اشياء كيفيات مذوقه مشمومه : حرافت و ملاحت و مرارت و زعوقت قوا : قوّت غضبيّه الوان : سرخ تيره عناصر : آتش اخلاط : صفراى حاد معادن : مغناطيس و شادنج و زنجفر فلزات : حديد و نحاس ذكور و انثى : مذكر نهارى و ليلى : ليلى علوى مغربى سعادت و نحوست : نحس اصغر مقدار : طويل و املس و درشت و خشن و خشك امكنه : اراضى صلبه سبخه نباتات و زروع : خردل و كراث و سير و پياز و ترب و سداب و جرجير و حرمل و بادنجان و هر چيز تند و تيز اندك آن نافع و كثير آن مضر اشجار : هر درخت تلخ تيز حاد خارناك كه ثمر آن يا تخم آن حريف با حموضت باشد مانند اراك و كبر و بلادر و هر ثمرى كه با لبن يتوعى باشد كه زبان را بگزد و عوسج نيز اثمار و حبوب : لوز مر و حبة الخضراء حيوانات : شير و پلنگ و گرگ و كفتار و خنزير برى و سگ ديوانه و مار گزنده و هر سبع خبيث و مار و افعى طيور : جوارح طيور كج منقار كه خوراك آنها گوشت باشد و هر طاير سرخ رنگ و زنبور اعضاء بسيطه : لحم اعضاء مركبه : ساقان و مراره و كليتان و مثانه و آلات بول آلات حس : شم و منخر ايمن را نيز گفتهاند امراض : حمّى و امراض حاده حاره صفراويه و دمويه و يرقان و اسقاط جنين و رعاف و ادرار طمث و بواسير و علل رحم شمس كيفيات و طبايع : گرم و خشك به اعتدال كيفيات ملموسه : الطف و اكمل ( و احمر ) « 1 » اشياء كيفيات مذوقه مشمومه : اعتدال در طعوم قوا : قوّت حيوانيه الوان : نارنجى درخشان براق و گفتهاند رنگ آن رنگ صاحب ساعت است عناصر : آتش قريب به هوا مكيّف بدان اخلاط : صفراى معتدل و حرارت غريزى
--> ( 1 ) . فقط در نسخه الف