محمد حسين بن محمد هادى عقيلى علوى شيرازى
95
مخزن الأدوية ( ط . ج )
معادن : لاجورد و سندروس و رخام و كباريت و زجاج فرعونى و زفت فلزات : يو اقيت و بيجادق و هر سنگ گران بها و ذهب ( خالص ) « 1 » ابريز ذكور و انثى : مذكر و قطب و صاحب قوّت « 2 » نهارى و ليلى : نهارى علوى و سفلى نيز سعادت و نحوست : سعد است به نظر و نحس است بالذات مقدار : مستدير بالمعان و تخلخل امكنه : جبال معادن نباتات و زروع : نيشكر و شيرخشت و ترنجبين و شكر و هر چيز لطيف شيرين نافع اشجار : هر درخت بلند كه ثمر آن را بخورند و چرب باشد مانند نارجيل و چلغوزه و بادام و هرچه ثمر خشك آن را نيز استعمال نمايند مانند نخل و فوفل و اشجار مذكوره اثمار و حبوب : اترج و تين و عنب و تمر و بطيخ و حنطه و سلت و شعير و حلبه حيوانات : غنم و نعجه و كبش و خيل و تمساح و غراب ابقع طيور : عقرب و باز و قمرى و دباسى و رواشين و يمام و ساق خر اعضاء بسيطه : دماغ و اعصاب جانب ايمن از بدن اعضاء مركبه : سر و سينه و دل و شش و پهلو و دهان و دندانها آلات حس : بصر و چشم راست را نيز گفتهاند امراض : امراض صفراويه و دمويه غير حاده زهره كيفيات و طبايع : سرد و تر به اعتدال كيفيات ملموسه : انعم و اجمل اشياء كيفيات مذوقه مشمومه : لذيذترين و شيرين و گواراترين اشياء « 3 » قوا : قوّت شهوانيه الوان : زرد مايل به سفيدى و سمرت گندمگون و خضرت را نيز گفتهاند عناصر : هواى قريب به آب ممزوج بدان اخلاط : رطوبت غريزى معادن : مغنيسا و كحل فلزات : لؤلؤ و زبرجد و جذع و نحاس ذكور و انثى : مؤنث و سفلى نهارى و ليلى : ليلى و جنوبى سعادت و نحوست : سعد اصغر مقدار : سيال و ليّن امكنه : اراضى كثيره المياه نباتات و زروع : هر حب و تخم چرب روغندار و روغنها و شيرينها و هر گياه ( نافع ارجمند با خار رنگين و پنبه ) « 4 » اشجار : هر درخت نرم املس خوشبو خوش منظر مانند سرو و ساج و تفاح و سفرجل اثمار و حبوب : تين و تمر و عنب و شعير و حلبه حيوانات : هر حيوان صاحب سم سفيد و زرد وحشى طيور : فاخته و عندليب و جراد و هر مرغى كه دانه چيند و هر مرغ آبى اعضاء بسيطه : شحم و سمن و منى اعضاء مركبه : رحم و مذاكير و آلات مباضعه آلات حس : آلات استنشاق و منخر اليسر را نيز گفتهاند امراض : امراض بارده رطبه غير مفرط عطارد كيفيات و طبايع : ممتزج از سردى و خشكى و خشكى بر آن غالب و به هر كوكبى كه بياميزد مزاج آن گيرد . كيفيات ملموسه : ممتزج از كيفيات كيفيات مذوقه مشمومه : ممتزج از طعوم قوا : قوّت مفكره در معانى الوان : اغبر مركب از سواد و زردى مانند مرداسنگ و آسمان جونى « 5 » عناصر : خاك ممزوج به آب اخلاط : سوداى مخلوط به بلغم معادن : نوره و زرنيخ و كهربا و زيبق فلزات : فيروزه و صفر و روى ذكور و انثى : مايل به ذكوريّت نهارى و ليلى : نهارى سعادت و نحوست : به ذات مايل به سعادت
--> ( 1 ) . فقط در نسخه ب ( 2 ) . صاحب نوبت : ب ( 3 ) . الذّ اشياء و گواراتر و شيرينتر : ب ( 4 ) . فقط در نسخه ب ( 5 ) . رنگ اغبر مركب از سواد و زردى مانند مرداسنگ و آسمانجونى مركب از سواد و زردى : ب