محمد شريف خان دهلوى

13

تأليف شريفى ( فارسى )

در خواص مثل هم‌اند تلخ و گرم بود و قولنج و استسقا و بيمزگى دهن و درد پائ ريحى را نافع است آريا بمد همزه و كسر راء مهمله و فتح ياء تحتانى و سكون الف قسمى از خيار است كه در موسم برشگان بهم رسد سرد است و مولد رياح و ثقيل كثرت او موجب حمى عفنه است آنبهوره بمد همزه و خفاء نون و ضم باء موحده و خفاء هاء و سكون واو و فتح راء مهمله و سكون هاء و اهل دكهن بلونى گويند هرگاه چند اقسام ساگ صحرايى را جمع نموده مىپزند به اين اسم مىنامند مشهى و هاضم قوت بدن بخشد و رنگ صاف گرداند و باد و بلغم و صفراء و بيمزگى دهن دفع كند و منى افزايد و فرح آرد و اسهال را مفيد است و در دار الخلافة چند اقسام ساك كه در شهر بهم مىرسد مىپزند و آن را نورتن مىگويند بسيار لذيذ مىشود و ملين طبيعت و مولد رياح و ديگر احكام او موافق بسائط او آنول بمد همزه و خفاء نون و فتح واو و سكون لام درختيست كلان مشهور هرگاه گل كند عجب خوشنما مىشود گلهاى او زرد رنگ مشابه به گل املتاس دو نوعست قسم دوم را جهدانول گويند و اين قسم هم دو نوع است سرد جذام و قى مادى و اسهال مادى و بلغم و تلخه دفع سازد و تن را قوت بخشد و خون بيفزايد و رطوبت زياده كند آمر بمد همزه و ميم و راء مهمله مشدد اسم الند است آرك بمد همزه و ضم راء مهمله و سكون كاف بر چهار چيز اطلاق كرده مىشود يكى مهوا دوم كهيل سيوم بديل چهارم تار آلوك بمد همزه و ضم لام مشدد و سكون واو و كاف اسم الو است و خواص او به تفصيل در كتب يونانى مذكور شده آمراتك بمد همزه و ميم ساكن و فتح راء مهمله و سكون الف و فتح تاء فوقانى و سكون كاف اسم انباره است آبنوس بمد همزه و سكون باء موحده و ضم نون و سكون واو و سين مهمله درختى است عظيم ثمرش مثل انگور زرد و با حلاوت و برگش شبيه به برگ صنوبر برد و عريض‌تر ازو و خزان نمىكند و بهترين او سياه و صلب و املس در اول سيوم گرم نوشته‌اند و در اخر دوم خشك ملطف و مدر بول و مفتت حصاة و محلل رياح و نفخ معده