ديگر ؛ از جمله امراض شش كه مرضى است كه به اطفال بيشتر افتد نفس همىزند آن را و به گويند علاجش مسهل ماون است و اين ضماد مفيد صمغ عربى يك توله ، صبر سقوطرى نيم توله ، مورد نيم توله ، هر سه را بكوبند و با آب گهيكنوار حل نمايند و بر سينه ضماد سازند . ديگر ؛ براى سرفه برگ اكهه مرچ نمك سانبهر مساوى كوفته ، بيخته ، مقدار مرچ گولى بندند و يكى بخورند سرفه سرد و مجرست ، و ضيق نيز و طحال و گوله را مفيد است . ديگر ؛ گل آگهه كه دهن بسته باشد يك حصه مرچ چهار حصه حبوب سازند . ديگر ؛ گل آگهه دهن بسته نيم آثار اجواين « 1 » يك پاؤ و قند سياه يك پاؤ و همه را با هم آميخته و كوفته ، بيخته ، خشك سازند در سايه و يك كف « 2 » نهار بخورند و از ترشى و بادى پرهيز ضيق و سرفه و باد گوله و جميع امراض شكم و سينه دور كند و بغايت مفيد است و فوائد بسيار دارد . ديگر ؛ برگ نو درخت آكهه كه كوچك بود با برگ تنبول مع مصالح وى بخورند در موسم زمستان روز اول يك برگ روز دوم يك و نيم برگ روز سوم دو برگ روز چهارم دو نيم و روز پنجم سه برگ پس تا چهل روز همين سه برگ مىخورده باشد هر روز دمه و سرفه سرد دور شود و مقوى است از چرب و شيرين و ترشى پرهيز بايد كرد . ديگر كه دمه را سود دهد ، راوند « 3 » چينى ، صبر سقوطرى ، سهاگه ، هر سه

--> ( 1 ) - اجواين : به هندى اسم نانخواه است . ( تحفه ) ( 2 ) - كف : شش مثقال ، است و آن را قبضه نيز گويند . ( 3 ) - راوند : به فارسى ريوند نامند و آن بيخ ريباس است و بهترين او چينى است كه سرخ ، مايل به زردى ثقيل الرّايحه باشد و بعد از آن قسم تركى زعفرانى رنگ كم بو و بعد از آن خراسانى و زبونترين او زنجى سياه برّاق صلب است و ريوند دواب خشبى كثيف مىباشد و بيخ ريباس آنچه قريب به ظاهر زمين است باريك و سياه و غير متشابه به ريوند است و چون به قدر دو سه زرع حفر نمايند ريوند ظاهر مىشود و مركّب القوى مىباشد . ( تحفه )