محمد اكبر بن محمد شاه ارزانى دهلوى
73
مجربات اكبرى ( فارسى )
ديگر كه درد دندان را دور سازد و بيخ را محكم كند و گوشت زائل شده لثه را بروياند ، نيله تهوتهه كوطهه هر يك يك دام ، نمك لاهورى دو درم ، كتهه سپيد يك درم ، زيرهء بريان يك درم ، كشنيز بريان دو درم ، زنجبيل نيم درم ، مرچ نيم درم ، مصطگى كسيس گپور كچرى بحردنتى ، كباب چينى از هر يك نيم درم ، جمله ادويه را كوفته ، بيخته ، باريك بسايند مصطگى و كوطهه و كسيس و نمك را جدا سائيده و نيله تهوتهه را بر آتش بريان نمايند و جمله را يك جا نموده مثل مسى هر صبح و شام استعمال كنند و بعد استعمال تا چهار گهطرى از آب احتراز كنند و اين سنون در استحكام دندان بىنظير است . ديگر كه درد دندان قوى فى الفور ساكن كند مجرب است ، عرق گندهك در قدرى پنبه آلوده بر دندان كه درد مىكند ، بنهند و احتياط كنند كه به دندان ديگر نرسد و بدانند كه اين عرق دندان را آهسته آهسته پوسيده مىسازد و ريزنده مىگرداند ليكن بمرور زمان فاما در تسكين جع دندان سيف قاطع است و ظاهر كه آنجا به سبب درد دندان ورم لثه و گلو شده باشد نيز زود فرود مىآيد جهت ازالهء سبب مجرب است . ديگر كه درد دندان و آماس آن و روانى خون از بن دندان زائل كند و جوش دهن را نفع دهد كوطهه و دارهلد « 1 » ، زردچوب ، مجيطهه - ، مارهى ، كطكى « 2 » ، بچوبى موطهه لوده باريك ساخته بر دندان مالند . ديگر كه در جلاى دندان بى نظير است و دوام استعمال آن باعث حفظ آنها از سقوط است مصطگى ، دارچينى ، قاقله « 3 » ،
--> ( 1 ) - دارهلد : آن را دارچوبه و به هندى انبى هلدى نيز نامند . ماهيت آن درختى است هندى ، چوب آن زرد و گويند رسوت كه حضض هندى باشد عصارهء آن است . طبيعت آن گرم و خشك است . ( فرهنگ مير ) ( 2 ) - كطكى : خربق . ( 3 ) - قاقله : الايچى ( هندى ) . هيل ( فارسى ) . هال ( عربى ) . قطيداوس ( يونانى ) . كرده موم ( فرنگى ) . ( فرهنگ مير )