محمد اكبر بن محمد شاه ارزانى دهلوى

74

مجربات اكبرى ( فارسى )

كپور « 1 » چينى ، كپوركچرى « 2 » ، زنجبيل ، مرچ ، كتهه ، نيله تهوتهه ، بيخ اوبالى ، زيره ، كشنيز خشك ، هر واحد يك توله ، نمك سنگ دو توله ، كوفته ، بيخته ، سنون سازند . سنونى « 3 » كه دندان را محكم كند و بوى دهن خوشبو نمايد و بغايت كثير الفوائد و نادر است ، چنانچه دلير خان براى درد دندان نواب پاى طيار كرده از خانه فرستاده بود و به مجرد استعمال نافع گشت و وجع فى الفور ساكن گردد مصطگى ، كسيس ، تخم مينپهل ، زنجبيل بريان ، سنگ جراجت بريان ، سهاگه بريان ، سنگ سرمه ، نمك سينده ، هر يك ، يك دام ، فلفل گرد ، گشنيز بريان ، كتههء سفيد ، زيرهء بريان ، هر يك دو دام ، ناگرموطهه « 4 » چهار دام ، جمله ادويه را كوفته ، بيخته ، از مسواك بر دندان بمالند و با آب غرغره نمايند و دهن صاف سازند رسانيدن آب مضايقه ندارد بيره پان بالايش بخورند . دوائى كه دندان كرم خورده را نفع دهد : نوشادر افيون سائيده بر دندان كرم خورده نهند و بالاى آن موم گذارند ، چند كرت چنين كنند دفع گردد . ديگر ؛ شونيز « 5 » كوفته ، بيخته ، به سركه سرشته در زير دندان گيرند ، كرم بميرد و كاواكى زياده نشود . ديگر ؛ بيخ و برگ و شاخ و گل و بار كطائى بكوبند و آب او در دهن گيرند و مضمضه كنند هر روز نهار چنين كنند كاواكى و درد دندان و كندگى دندان و كرم خوردگى دفع شود .

--> ( 1 ) - كپور : كافور . كاپور . ( 2 ) - كپوركچرى : زرنباد ( ع ) . زكچور ( ف ) . ( لغات فيروزى ) ( 3 ) - سنون : داروهاى خشك كوبيده كه براى محكم ساختن و سفيد كردن دندان‌ها به كار مىرود . ( 4 ) - ناگرموطنهه : مشك زمين ( ف ) . سعد كوفى ( ع ) . ( لغات فيروزى ) ( 5 ) - شونيز : كلونجى . سياه دانه . حبة السوداء . ( فرهنگ مير )