محمد اكبر بن محمد شاه ارزانى دهلوى

14

مجربات اكبرى ( فارسى )

فصل اندر تدبير سهر يعنى ؛ بيدارى . فصل در دوران سر . فصل در نسيان . فصل در منومات « 1 » و مسهرات « 2 » . فصل اندر امراض بينى . فصل اندر امراض چشم . فصل در شب كورى يعنى ؛ رتوندهى . فصل در پريدن چشم . فصل در رمد « 3 » . باب در بيماريهاى زبان و بن دندان و قلاع « 4 » و اورام و درشتى و خشونت زبان . تركيب مسى . باب در علاج بيمارى گردن و گلو . باب در امراض دهان و گلوى و زبان و لب . فصل اندر امراض گوش . باب در ادويه قلبيه . باب در امراض سينه و شش .

--> ( 1 ) - منومات : خواب آورها . ( 2 ) - مسهرات : داروهاى بيدار نگهدارنده . ( 3 ) - رمد : رمد به حقيقت آماس طبقهء ملتحمه را گويند ليكن از بهر آنكه آن آماس از درد گرانى و ضربان و خليدن خالى نباشد همهء انواع درد چشم را رمد گويند و مادهء رمد يا خون باشد يا صفرا يا بلغم يا مادهء مركب . علامات رمد خونى آنست كه چشم سرخ ، باشد و گرانى كند و گرم باشد . و علامت صفرائى آنست كه آماس ، گرانى كمتر كند ليكن درد و خليدن و سوزش و خارش بيشتر باشد و علامت رمد سودائى آنست كه آراميده تر باشد از صفرائى و خونى ليكن عسرتر باشد . و علامت رمد بلغمى آنست كه گرانى بيشتر كند و چشم تر باشد و همهء اعراض ، ضد اعراض صفرائى باشد و علامات رمد مركب آنست كه خلط غالب و پيداتر باشد . ( فرهنگ مير ) ( 4 ) 2 - قلاع : از بيخ كندن .