محمد اكبر بن محمد شاه ارزانى دهلوى

15

مجربات اكبرى ( فارسى )

فصل در بيماريهاى شش چون سرفه و ضيق النفس . فصل در مزيدات لبن . فصل در منقصات لبن . فصل در تدبير پستان كه خرد و سخت و استاده ماند . فصل در تدبير آنكه اگر زنى كوچك پستان بود و يا اصلًا پستان برنياورده باشد از اين تدبير برآيد . باب اندر امراض جگر و طحال و پشت و اضلاع و ديگر امراض بادى چون لقوه « 1 » و فالج جهوله و جز آن . فصل در تسكين اوجاع « 2 » . فصل در بيماريهاى طحال « 3 » . فصل در بيماريهاى پشت و درد كمر . باب در ذكر ادويه كه امراض بادى را مفيد است . فصل در ادويهء هوك . باب اندر ادويهء مشتهيه « 4 » و امراض معده و امعاء و مقعد و ذكر ادويهء مسهله « 5 » . فصل در ادويه كه اشتها آرد و قبض « 6 » گشايد . دوائى كه اشتها آرد و باه بيفزايد . فصل در هكهك . فصل در گوله شكم و آروغ . فصل در پيچش و اسهال و ايتسار و سنگرهنى .

--> ( 1 ) - لقوه : علتى است كه اندر عضله‌هاى چشم و روى افتد ، چشم و ابرو و لب و پوست پيشانى از نهاد طبيعت برگردد . ( فرهنگ مير ) ( 2 ) - اوجاع : دردها . وجع : درد ( 3 ) - طحال : به فارسى سپرز گويند . غليظ و كثيف و مولّد سودا و ذرور خون آن كه خشك كرده باشند قاطع نزف الدّم جراحات تازه است . ( تحفه ) ( 4 ) - مشتهيه : آنچه تحريك طبع به خواستن غذا كند . ( تحفه ) ( 5 ) - مسهل : هر چه اخراج فضول اعضاء از طريق امعاء كند . ( تحفه ) ( 6 ) - قبض : يبوست .