محمد حسن خان اعتماد السلطنه

2351

مرآة البلدان ( فارسى )

و از مساوى « 1 » بخت زبون ، نه در حوالى و سواحل جيحون جنگلى بود كه از اشجار آن توان جسرى ساخت و نه همراه اسباب و آلات جسرسازى و لوازم اين كار موجود و از آن سوى عزم اسكندرى نيز مانع از آن بود كه از وجود چنين مانعى روى برتافته آهنگ مراجعت كند . لهذا مقرر داشت همان مشكهاى آب را پر از باد كرده و سربازان يك يك به زير شكم خود بسته به وسيلهء سباحت و دستيارى شنا از جيحون گذشتند . در ظرف شش روز به همين وسيله تمام عساكر خود را بعد از عبور از جيحون كه مصمم تعاقب و گرفتار نمودن بسوس كه سردار دارا و قاتل او بود گرديد « 2 » به اسكندر خبر رسيد كه استفيلا كه رفيق بسوس و از وزرا و اعيان او محسوب مىشود همين‌كه عبور اسكندر را از جيحون شنيده با داد آفرين سردار ديگر و قارن سردار ديگر همعهد و متفق الراى شده‌اند كه بسوس را دست بسته به دست اسكندر سپارند و پس از مشاوره و گفتگوى ، سرداران مزبور در انجام اين خيال حسن تدبير و لطف احتيال را چنين مصلحت ديده قرار دادند كه استفيلا ، دادآفرين و قارن را دست بسته در موضعى محبوس سازد . پس خود به نزد بسوس رفته معروض داشت كه اين دو تن سردار خائن غدار و بدسگال سيه‌روزگار از در كفران و خيانت و مكر و خديعت درآمده با خود مواضعه و معاهده كرده بودند كه العياذ بالله تو را گرفته مغلولا نزد اسكندر فرستند . من بر مكنون ضمير و كيد آنها واقف و خبير شده هر دو را گرفته محبوس ساختم و اينك به خدمت تو شتافتم . بسوس سخنان فريبندهء استفيلا را صدق محض و محض يكدلى و نيك‌انديشى دانسته او را تكريم و تمجيد وافر كرد و منزلتى خاص گذاشت . پس خواست تا آن دو سردار را به رأى العين در آن مجلس مشاهده و ملاقات نموده به دست خويش آنها را مقتول سازد و مكافات دهد . همين‌كه به دلالت استفيلا وارد مجلس آنها شد و شمشير از ميان كشيد كه داد آفرين و قارن را گردن زند فورا آن سه تن با هم متفق شده بسوس را گرفته غل و زنجير به گردن و دست‌وپاى او نهادند و افسر كيانى و جبهء خسروانى را كه از سروبر دارا برداشته و زيب تارك بىبها و آرايش دوش ناسزاى خويش گردانيده بود

--> ( 1 ) - مساوى به فتح اول به معناى عيبها ، زشتيها ، بديها . ( 2 ) - بسوس نامى است كه غالب مورخين تاريخ اسكندر قاتل دارا را بدين نام موسوم داشته‌اند . يحتمل لقب يكى از سرداران قاتل بوده نه اسم او يا يونانيان تحريف كرده‌اند ( ا . ع ) .