محمد حسن خان اعتماد السلطنه
2254
مرآة البلدان ( فارسى )
اين شهر واقع . ابتداى حد شمالى چمچمال از اول دربندى است كه معروف به تنگ دينور است . اين تنگ طورى است كه قريب يك فرسخ راه از طرفين جبال شامخه متصل به يكديگر امتداد يافته و تنگ و درهء دينور را تشكيل داده و وسعت و عرض تنگ بعضى جاها پانصد ذرع و در برخى مواضع به دويست ذرع مىرسد . اشجار بسيار از بيد و غيره به طور انبوهى در اين تنگ روئيده و جاهاى بسيار باصفا دارد . از ميان تنگ نهرى جارى است كه منبع آن آبهاى كندوله و دينور و بعضى از مياه اراضى كليائى است و از اين آب جميع دهات بلوك چمچمال مشروب مىشود و فاضل آن در نزديكى بيستون به رودخانهء گاماسب مىريزد . چمچمال را چشمهسارها و سرابهاى متعدد است كه اسامى آنها از قرار ذيل مىباشد : سراب چشمه سهراب ، كميچه سراب ، سراب برناج ، سراب بخوبران ، سراب بدربان ، سراب شيخىآباد ، سراب زردآباد ، سراب جوكلان كه از مزارع سمنگان است ، سراب باباولى كه در سفيد چقا واقع است ، سراب نادرآباد ، چشمهزر كه مشهور به چشمهء شاه ماران است . هنگام طغيان آب ، بعضى از اين سرابها داخل رود دينور مىشود و برخى به رودخانهء گاماسب مىريزد . سراب بيستون هم جزء چمچمال محسوب مىگردد . چند سراب هم هست كه آن طرف رودخانهء گاماسب واقع و از جمله سراب خليفهآباد كه ملكى ظهير الملك مىباشد و سراب كاكل كه ملك ورثهء مرحوم عليقلى ميرزاى صارم الدوله است « 1 » . حاصل قراى بلوك چمچمال گندم و جو و شلتوك و بعضى حبوبات و در برخى مواضع باغات و اشجار نيز ديده مىشود . كثرت حاصل چمچمال معروف است . اسامى قراى اين بلوك از قرار ذيل است : سمنگان ملكى نگارنده ، سنقرآباد ، حسينآباد ، چشمه سهراب ، كمچه ، آزاناوزان ، برآفتاب يا برآفتابان ، باقرآباد ، نازليان ، برناج ، ديه سراب - برناج ، مارانق ، كاشانتو كه چهار مزرعه دارد ، سفيد چقا ، بدربان ، شيخى - آباد ، زرداب يا زردآباد عليا و سفلى ، محمودآباد ، بخوبران ، حيدرآباد ، علىآباد ، نادرآباد ، مباركآباد ، مزرعهء مباركآباد ، آب باريك ، تخت شيرين ، علىآباد ، مال اميرى ، موسىآباد ، كاوكل ، على كردان ، حذرى ، قراولى و
--> ( 1 ) - پسر امامقلى ميرزاى عماد الدوله پسر محمد على ميرزا دولتشاه پسر فتحعلى شاه .