محمد حسن خان اعتماد السلطنه
2148
مرآة البلدان ( فارسى )
افراسياب به ايران مطابق است . بالجمله طايفهء سيت در تمام ممالك آسيا متفرق شده دست تطاول گشودند و در اين مدت كمال تعدى و ستم را به رعاياى قديمهء پادشاه مدى نمودند . آسايش و امنيت بالمره سلب و مرتفع شد اموال و انفس در معرض هبا و هدر درآمد . تا اين كه كياكسار پادشاه مدى ، بعد از بيست و هشت سال تأمل و انقطاع از ملك و مشاهده و تحمل شدايد و مكاره زياده از حد ، اضطرارا حيلتى انديشيده وقتى رؤسا و بزرگان اين طايفهء وحشى را دعوت نمود و بعد از پيمودن شراب زياد به آنها در حالتى كه همگى مست طافح شده بودند و از خويش بىخبر افتاده يك دفعه تمام آنها را به قتل رسانيد و به اين حيله و تدبير و لطيفه و تمهيد نه تنها مملكت مدى بلكه تمام ممالكى را كه قبل از غلبهء طايفهء سيت متصرف بود مالك شد ، و چون دور محنت و روزگار حرمان را صابرا به سر برد خداوند جل و علا او را ديگر بار با شاهد دولت همآغوش ساخت ، و پس از آنكه چهل سال ديگر سلطنت كرد به عقيدهء بعضى از مورخين در ششصد و شش سال قبل از ميلاد مسيح عليه السلام درگذشت و آستياژ پسرش بهجاى او بر سرير سلطنت جلوس كرد و در به دو سلطنت دختر خود مندان « 9 » را به كامبيز پادشاه پارس تزويج نمود و آغرادات كه كيروس ( كيخسرو ) باشد از او به عمل آمد و شرح اين حال و حوادثى كه سانح شد مفصلا بيايد . نگارنده گويد در اين موقع اگر بيان حالى از اكتزياس نمائيم خالى از مناسبتى نيست با آنكه جملهء معترضه است ولى چون نگارش صحيحى كه مىتوان قدرى با افسانههاى مورخين عجم تطبيق كرد همان تاريخ اكتزياس طبيب است اگر چه تمام آن به دست نيست براى مزيد اعتماد مطالعهكنندگان گوئيم : اكتزياس هفده سال تمام در ملازمت بهمن پادشاه ايران بوده به اين
--> ( 9 ) - ماندانا Mandana