محمد حسن خان اعتماد السلطنه

2131

مرآة البلدان ( فارسى )

فاخره بيش از نسوان مقيد بود ، حتى صوت خود را در تكلم نازك و لين مىكرد كه مانند زنان سخن گويد و به آهنگ نرم و ملايم دلبرى نمايد و چندان به عيش و عشرت مايل بود كه سنگ مضجعى در حال حيات براى خود فرمان داد تا تراشيدند و اين عبارات را بر آن نقر و رسم نمودند : « اى كسى كه از اينجا مىگذرى بدان كه تو براى مردن زائيده شده‌اى در اين صورت عمر عزيز خود را به عيش و نشاط صرف كن هرجا بساط عشرت و بزم عيشى گسترده بينى رخت بدانجا برو تا چشم در اين سراى فانى بازدارى از تمتع و لذايذ نفسانى چشم مپوش و قدر دو روزهء زندگانى خويش را بدان كه براى اموات هيچ‌گونه عيش و شادمانى نيست . من كه پادشاه بزرگ نىنيو بودم اكنون خاكسترم و براى من هيچ نماند جز آن چيزى كه در زندگانى خوردم و آنچه تن را بدان متنعم نمودم و پرورش دادم و آن لذتى كه از مباشرت با نسوان بردم و غير از اينها كه گفتم آنچه از مملكت و حشمت و شوكت و نام داشتم همه را گذاشتم و رفتم » . بالجمله اكتزياس گويد : شخصى آرباس نام ، از اهل مد ، بر سارداناپال خروج كرد . نگارنده گويد مورخين يونانى اسم آن شخصى را كه بر سارداناپال خروج كرد آرباس و آرباك و ارباكتوس و ارباكث ( فريدون ) هم ضبط نموده‌اند و آرباس يا آرباك يا ارباكث هركدام كه باشد به آبتين كه پدر فريدون بوده زياد شبيه است . يقين اين طايفه كلية معروف به آبتين بوده‌اند . موسى خورنى مورخ مشهور ارمن اسم فريدون را وارباس و خدارميس نوشته است و از آنجا كه افرا در لغت فرس به معنى تحسين و آفرين آمده يقين فريدون لقب بوده است « 1 » چنان‌كه اغلب سلاطين مدى از نسل آفريدون ملقب به اين لقب بوده‌اند . بارى آرباس سركردهء دستهء قشونى بود كه هرسال مقررا از مملكت مد به نىنيو پايتخت دولت و مقر سلطنت مأمور و فرستاده مىشد و اين

--> ( 1 ) - كلمهء فريدون در پهلوى Freton فريتون است و در اوستا تراايتااونا Thraetaona وى از پادشاهان اقوام مشترك ايران و هند است در روايات ايرانى . مادر او فرانك نام دارد و پدرش آثويا Athwya . در شاهنامه نام پدر وى آبتين آمده و كلمهء آبتين تحريفى است از اثويا . در متون پهلوى وى فريدون اسپيان ( آثيبان - آبتين ) خوانده شده .