محمد حسن خان اعتماد السلطنه
1810
مرآة البلدان ( فارسى )
نوزدهم قريهء صومعهء علياملكى جناب صاحبديوان اقامتگاه اردوى معلى گرديد . بيستم به تركمانچاى و بيست و يكم به قراچمن نزول اجلال فرمودند . بيست و دويم ، تكمه داش جزء محال عباس و بيست و سيم ، قريهء حاجى آقا منزلگاه موكب مقدس بود . علما و اعيان تبريز كه به استقبال آمده بودند در اينجا به حضور مبارك تشرف جستند . بيستوچهارم ، به منزل باسمنج تشريففرما گرديدند . روز شنبه بيستوپنجم ، شهر تبريز به ورود مسعود خسروانه مزين گرديده در باغ شمال نزول اجلال فرمودند . مأمورين خارجه و جمعيت بىشمار و افواج و سوار بسيار موكب معلى را استقبال كرده همگى به مراحم اعليحضرت شاهنشاهى دام ملكه سربلند گرديدند . پس از ورود مسعود سلام عام منعقد گرديد . نواب و الا حسنعلى ميرزا خلف ارجمند حضرت مستطاب اجل اعظم وليعهد دولت عليه ادام الله اقباله العالى كه تا اينروز به حضور مهرظهور مبارك مشرف نشده از تقبيل آستان اعلى مستسعد و مباهى آمد . بيست و ششم ، جناب فخرى بيك سفير كبير عثمانى كه از راه حلب و دياربكر و وان به تبريز آمده و سه روز پيشتر به اين شهر رسيده به حضور باهر النور مقدس مشرف گرديد . روز بيستوهشتم ، براى صرف ناهار به عمارت حضرت اجل اعظم وليعهد ادام الله اقباله العالى كه در شهر است تشريففرما گرديدند و از آنجا به ديوانخانهء قديم حضرت نايب السلطنهء مغفور عباس ميرزا طاب الله ثراه شرف ورود ارزانى فرموده در اينجا شاگردان مدرسهء جديد البناى تبريز كه به رياست ميرزا عباس خان سرتيپ پسر مرحوم حاجى ميرزا جبار - ناظم المهام داير است به خاكپاى مبارك مشرف گرديده امتحان شدند . هم دراينروز تجار و كدخدايان شهر و علماى مراغه و خوى و ارومى به حضور مهر ظهور مقدس تشرف جستند و علماى تبريز را نيز اينروز بازديد فرمودند . روز بيست و نهم ، از شهر تبريز انتهاض فرموده قريهء صوفيان به مقدم مبارك مزين آمد .