محمد حسن خان اعتماد السلطنه
1809
مرآة البلدان ( فارسى )
قرار دادند و جناب معتمد الملك وزير مخصوص نيز از جانب جناب اشرف امجد سپهسالار اعظم مشغول رسيدگى به كار لشكرى و نظامى و امور دايرهء وزارت خارجه گرديد . بعد از وضع اين ترتيبات ، روز پنجشنبه سلخ ربيعالاول كه پانزده روز از عيد نوروز گذشته بود ، موكب همايون از دارالخلافهء باهره انتهاض فرموده تشريففرماى قريهء حسينآباد حاجى سليمان خان شدند . جمعه غرهء ربيع الثانى ، به قريهء كرج و شنبه دويم به سنقرآباد و يكشنبه سيم به كازران سنگ و دوشنبه چهارم به ظاهر قزوين در هزار جريب نزول اجلال فرمودند . روز پنجم و ششم ، در اينجا اطراق شد و بعد از ظهر روز ششم ، شهر قزوين به مقدم مبارك مزين گرديد . روز هفتم ، قريهء سياه دهن كه آخر خاك قزوين است مضرب خيام گردون احتشام آمد . جمعه هشتم به قصبهء ابهر تشريففرما شدند . روز نهم در اينجا اطراق شد . دهم ، به صاين قلعه خالصه كه تيول اصطبل توپخانه است شرف ورود ارزانى فرمودند و دراينروز ضياء الملك حكمران گيلان به نشان تمثال همايون مفتخر آمد . روز يازدهم ، به سلطانيه نزول اجلال فرمودند . شرح جغرافى سلطانيه در حرف سين ان شاء الله بيايد . روز دوازدهم ، ظاهر شهر زنجان مضرب خيام معلى گرديد . سيزدهم ، نيز در اينجا اقامت شد . روز چهاردهم به قريهء نيكپى تشريففرما گرديدند . پانزدهم به قريهء آقمزار ملكى مظفر الملك شرف ورود بخشيدند . شانزدهم قريهء سرچم و هفدهم جمالآباد كه خاك آذربايجان و شقاقى است و هيجدهم ميانج مضرب اردوى كيوان شكوه گرديد . بين راه حضرت اجل اعظم شاهنشاهزادهء و الا وليعهد دولت عليهء ايران صاحباختيار و حكمران مملكت آذربايجان و جناب صاحبديوان وزير نظام و پيشكار آذربايجان و صدر الدوله و عملهجات حضرت معظم به خاكپاى مبارك مشرف شدند .