محمد حسن خان اعتماد السلطنه
1808
مرآة البلدان ( فارسى )
نشان تمثال بىمثال همايون سرافراز گرديد . ميرزا حسن نورى ولد ميرزا ابراهيم به منصب استيفا از درجهء سيم نايل آمد . حاجى ميرزا علينقى منشىباشى نظام به لقب مشير لشكرى سرافراز آمد . حاجى آغا جوهر خواجهباشى به لقب معتمد الحرم مفتخر آمد . كل قراولخانههاى دارالخلافه را به عهدهء كفايت اميرزاده وجيه الله ميرزا پيشخدمت خاصه و خزانهدار كل وجوه نظام واگذار فرمودند . آقا رضاى آجودان مخصوص حضور همايون و خازن وجوه صرف جيب مبارك به اعطاى يك قطعه نشان از درجهء اول شيروخورشيد با حمايل سبز مفتخر آمد . اسفنديار خان سرتيپ به يك قطعه نشان شيروخورشيد و يك رشته حمايل مخصوص آن مباهى آمد . از وقايع عمدهء اين سال خيرمآل ، مسافرت بندگان اعليحضرت قوى شوكت همايون است به فرنگستان كه شرح آن در سفرنامهء مباركه مرقوم قلم معجز رقم شاهنشاهى مفصل و مبسوط مسطور شده و انطباع يافته است و ما محض تتميم و تيمن اين كتاب خلاصهء آن را زيور اين اوراق قرار مىدهيم و مقدمة اظهار مىداريم كه چون مقصود و خيال حقايق تمثال خسروانه از اين سفر خير اثر استدراك دقايق و نكات عمدهء علوم و فنون و صنايع و بدايع اقليم اروپا مىبود اين سفر مبارك را بدون سمت رسميت قرار دادند تا تشريفات و تعظيمات سلاطين و وزرا و بزرگان دول و رؤساى ملل مانع نيل مقصد اعلى و مطلب و منظور اهم نگردد . شرح سفر خيراثر اعليحضرت همايون به فرنگستان چون موكب مسعود مقدس عزيمت اين سفر خيراثر فرمود نيابت مخصوص وجود موهبت نمود شاهانه را در مدت غيبت ذات ملكوتى صفات اقدس به حضرت اجل اعظم شاهنشاهزادهء افخم و الا نايب السلطنة العليه امير كبير ادام الله اقباله العالى مفوض فرمودند و جناب اجل آقاى مستوفى الممالك را در كليهء كارهاى كشورى مشارك رأى و خيالات حضرت اشرف معظم