محمد حسن خان اعتماد السلطنه
1558
مرآة البلدان ( فارسى )
از طلوع آفتاب گذشته نايرهء حرب اشتعال داشت تا به كلى آن ملابير ( ؟ ) مخذول و سپاه منصور غلبهء كلى يافتند و زياده از هزار اسير و دويست نيزه سروالجه را كه از چند طايفهء قوچوق و تاتار و قانيخمزوچاروا و چمور نصيب سواران جلادت نشان شده از دربند گذرانده و به نوده رسيدهاند . روز پانزدهم موكب همايون در نردين توقف كرده به سياحت چمن كالپوش كه چمنى است بىنظير توجه فرمودند . از كالپوش تا نردين دو فرسنگ است و در شمال نردين واقع . صفاى اين چمن معروف و روح آن موصوف . هر سو چشمهسارى نمايان و نهرى چون سلسبيل جارى و عيان . آواز طيور و خروش وحوش و تماشاى اصناف رياحين و گلهاى رنگارنگ طبع را نشاطى خاص و طربى مخصوص مىبخشد . دراين چمن دو رود عظيم است كه از كوه جارى مىشود علاوه بر آب چشمهسارها . روز شانزدهم موكب معلى از نردين به كاشىدار نهضتفرما گرديدند . در بين راه سهام الدوله و شجاع الدوله و ساير سركردگان به ركاب معلى پيوستند و هر دسته سوارى اسرائى كه بهدست آورده بودند در معبر ملوكانه حاضر ساخته همگى به عواطف خاصهء خسروانه سربلند گرديدند . خلاصه دراين منزل مقرر شد كه اعتضاد الدوله را به حكومت استراباد سرافراز فرمايند و نواب جهانسوز ميرزا به نيابت جناب ايشان معجلا به استراباد رود و خود اعتضاد الدوله از منزل خوش ييلاق از اردوى همايون هجرت گزيده با فوج خاصه و يك صد غلام و يك صد نفر از آقايان قاجار و يك صد نفر سوارهنظام به مقر حكومت روان شوند . روز هفدهم تيلاور منزلگاه اردوى همايون گرديد . از كاشىدار به تيلاور سه فرسنگ است . روز هيجدهم از تيلاور به خوش ييلاق انتهاض فرمودند . از تيلاور به خوش ييلاق چهار فرسنگ است . ولى موكب همايون از راه زردابه كه زياده بر دهفرسنگ است راه پيموده و در بين راه شكار جرگه فرمودند . امير حسين خان شجاع الدوله به خلعت همايون سرافراز و اجازهء انصراف به محل حكومت خود يافت . روز نوزدهم از خوش ييلاق به كلاته خيج بسطام تشريففرما شدند .