محمد حسن خان اعتماد السلطنه

987

مرآة البلدان ( فارسى )

و جشنى گرفتند و قربانى و نذورات تقديم نمودند و از دهات و قصبات دور و نزديك به زيارت آمدند و غوغاى عوام و ازدحام مردم مورث شور و شر و موهم فتنه و خطر گرديد . محمد رضا خان فراهانى كه دراين وقت وزارت آذربايجان داشت به دستيارى چند نفر از علماى شهر آن غوغا را فرونشاند . نيز از وقايع اين سال رفتن عزيز خان آجودان باشى است به ايروان براى تهنيت ورود حضرت وليعهد دولت روس . تبيين آن كه چون دراين اوان حضرت وليعهد دولت روس الكساندر پسر مرحوم امپراطور نيكلا كه الحال اعليحضرت امپراطور الكساندر دويم هستند براى نظم حدود قفقاز و مملكت گرجستان به ايروان مىآمدند - بنابر مصافاتى كه بين دولتين عليتين بود - به صوابديد ميرزا تقى خان امير نظام ، عزيز خان آجودان‌باشى - كه بعدها به منصب سردارى كل عساكر منصوره نايل گرديد - از دربار اعليحضرت اقدس همايون مأمور شده نامهء مودت ختامه با تمثالى مهرمثال مرصع و مكلل به الماسهاى قيمتى با يك رشته حمايل آسمان رنگ به همراهى معزى اليه براى حضرت وليعهد مزبور انفاذ فرمودند . و اسماعيل خان خزانه‌دار نظام نايب اول سفير دولت شده حامل هديه و تحف امير نظام براى فرمانفرماى گرجستان گرديد . خلاصه عزيز خان از دارالخلافه به زنجان شد و چند روزى در آنجا به دفع ملا محمد على مشغول بود . بعدها به كنار رود ارس رفت و از جانب كارگذاران دولت روس نيز مهماندارى از براى او در رسيده شرايط پذيرايى او را كاملا معمول داشتند و از آنجا روانه شده هشت روز قبل از ورود حضرت وليعهد به ايروان وى بدان بلد رسيد . حاكم ايروان با احترام تام و تمام او را با همراهان پذيرفت . روز ديگر ، اسماعيل خان نايب اول سفارت به تفليس رفت و هداياى امير نظام را به فرمانفرماى گرجستان رسانيده شش روزه مأموريت خود را انجام داده مراجعت نمود . روز هشتم وصول عزيز خان ، حضرت وليعهد دولت روس وارد ايروان شدند و دو ساعت بعد از ورود ، ايشيك اقاسى و آجودان مخصوص خود را با كالسكه مخصوص نزد عزيز خان فرستاده او را نزد خود خواندند . او به اتفاق اجزاى سفارت به حضور حضرت معظم رفته حمايل و تمثال همايون را تسليم كرده تبليغ مراتب و داد و درجهء مخالصت و اتحاد