محمد حسن خان اعتماد السلطنه
963
مرآة البلدان ( فارسى )
داد . و دراين جلوس ميرزا تقى خان به لقب اتابيكى و منصب صدارت عظمى نايل گرديد و به خلعتى فاخر مخلع آمد . روز شنبه بيستوچهارم اين ماه ، سلام عام در تالار تخت مرمر انعقاد يافت و بزرگان ايران به شرف حضور باهرالنور اعلى مشرف شده تهنيت گفتند . قلوب آسايش و نفوس تسليت يافت و هم از آن روز ميرزا تقى خان اتابيك اعظم به تدابير امور ممالك محروسه و تعديل دخل و خرج دولت و مخصوصا به فكر نظم خراسان افتاد « 8 » و پرداخت و هر منصبى را به شخصى شايسته واگذار كرد و با ميرزا آقا خان وزير لشكر كه در امور عراق و بعضى ممالك ديگر بصيرتى داشت راه اتحاد گرفت . اسكندر - ميرزا به وزارت ميرزا موسى تفرشى مستوفى به حكومت قزوين رفت . شاهرخ ميرزا ولد فرمانفرما « 9 » مرحوم حاكم كاشان شد و محمد كاظم - خان كاشانى وزارت او يافت . در دوازدهم ذيحجه نعش شهريار مبرور « 10 » طاب الله ثراه را به دارالايمان نقل و تحويل دادند و چون اغلب بلاد و ايلات بىشايبهء غايله و فتنه نبود گماشتگان و كارگزاران آستان آسمان جاه همايون به تصفيهء مشارب و حسم مواد طغيان پرداختند . ذكر توجه قشون ظفرنمون به نظم بلاد خراسان از جمله اشخاصى كه به نظم و انتظام بلاد مامور شدند حاجى نور - محمد خان سردار و سليمان خان افشار بودند كه به اصلاح امور خراسان
--> ( 8 ) - چون خراسان به مناسبت شورش محمد حسن خان معروف به « سالار » سخت آشفته بود . سالار پسر اللّه يارخان آصف الدوله و دخترزادهء فتحعلى شاه بود . ( 9 ) - يعنى حسينعلى ميرزا پنجمين پسر فتعلى شاه كه از 1214 تا 1250 حاكم فارس بود . او نيز پس از مرگ فتحعلى شاه كوس استقلال زد و سكه و خطبه به نام خويش كرد . اما به زودى مغلوب و دستگير شد و همراه برادر خود حسنعلى ميرزا به تهران منتقل گرديد . در كناره گرد ، گماشتگان محمد شاه حسنعلى ميرزا را كور كردند و هر دو را به تهران بردند . حسينعلى ميرزا در برج نوش زندانى شد و اندكى بعد در وباى عمومى ، از بىغذائى و بىدوايى ، در تنهائى درگذشت . ( 10 ) - غرض از شهريار مبرور محمد شاه پدر ناصر الدين شاه است .