محمد حسن خان اعتماد السلطنه

54

مرآة البلدان ( فارسى )

مىبردند چهارشنبه شانزدهم رجب بود . تفصيل اين دوره را معاينه همان‌طور كه به قلم معجز بيان همايون در روزنامهء سفر عتبات مرقوم شده مىنگاريم : « احوال الوند » نقل از كتاب سفرنامهء همايونى روز چهارشنبه شانزدهم رجب صبح برخاسته سوار شديم به دلالت و بلدى سلطان سليم « 69 » ميرزا به درهء عباس‌آباد رفتيم . مسافتى طى كرديم تا به ابتداى دره رسيديم . دره‌اى است وسيع ، آب زيادى صاف و روشن از وسط دره جارى است . دو طرف دره همه اشجار است . در اين فصل كه پائيز و خشكسال است باز خيلى باصفا بود . حالت بهار اين دره و زمان طراوت و پرآبى آن را قياس مىتوان كرد . خلاصه رانديم . امين حضور « 70 » ، معتمد الملك « 71 » ، مهديقلى خان « 72 » ، موچول خان « 73 » ، محقق « 74 » و غيره بودند . معتمد الملك مراجعت كرد به تلگرافخانه رفت همه‌جا آمديم تا بيشه و اشجار تمام شد . در انتهاى رودخانه آب دو شعبه شد : يك شعبه از درهء راه تويسركان جارى است

--> ( 69 ) - ظاهرا منظور سلطان سليم ميرزا پسر سى و نهم فتحعلى شاه است از بطن جيران خانم از قبيلهء كوكلان تركمان . سلطان سليم ميرزا در سال 1288 شصت ساله بود . ( 70 ) - آقا على آشتيانى از رجال دربار ناصر الدين شاه ( شرح حال رجال ايران ، ج 2 ص 341 - 348 ) . ( 71 ) - يحيى خان كه بعدها مشير الدوله شد و وزير خارجه . وى برادر ميرزا حسين خان سپهسالار بود . ( 72 ) - مهديقلى خان مجد الدوله پسر دائى ناصر الدين شاه ( شرح حال رجال ايران ج 4 ص 178 - 184 و رجال عصر ناصرى از دوستعلى خان معير الممالك فصل 11 ) . ( 73 ) - موچول خان منظور غلامحسين خان صديق السلطنه زيندارباشى است كه عكاسى ياد گرفته بود و چون پسر ددهء شاه بود در نزد شاه تقربى تمام داشت . عكسهائى را كه شاه از زنان حرم برمىداشت او ظاهر مىكرد ( شرح حال رجال ايران ج 3 ص 5 تا 7 ) . ( 74 ) - محمد حسن خان محقق ( خان محقق ، محقق ، محقق السلطنه ) ( شرح حال رجال ايران ج 5 ص 225 تا 231 ) .