شعبهء ديگر از دره‌اى ديگر مىآيد . بالاى اين دره در سنگ بزرگى به خط ميخى دو لوح نوشته شده است . رفتم ملاحظه كردم هيچ عيب نكرده است . اثر قلعهء خرابى هم بالاى كوه مشرف به اين خطوط ديده مىشد . بىاندازه خستگى و دلتنگى داشتم كه اين خطوط را نتوانستم بخوانم . قدرى پائين‌تر آمدم نزديك آب صافى كه جارى بود آفتاب‌گردان زدند . ناهار خوردم . ميرزا على خان و محمد حسن خان هم آمدند . بعد از ناهار سوار شده از راه گردنهء شهرستانه كه به تويسركان مىرود رانديم . راه همه‌جا سينه‌كش و چندان تند و سربالا نيست در نزديكى قله يكباره سربالا مىشود . اما راهش خوب است . بالاى گردنه نشستيم و دوربين انداختم . سلطان سليم ميرزا دهات جلگهء تويسركان را معرفى كرد . جلگهء تويسركان بسيار قشنگ و سبز و باصفا و ييلاق است و دهات زياد معتبر دارد . شهر تويسركان پيدا نبود . كوهى فاصله و مانع است قدرى از درختهاى قصبه نمودار بود . كوهى پيداست . گفتند خان كورمز است . در وسط صحرا مجرد واقع است . بالاى آن مسطح اطراف سنگ و كمر گفتند تكه بز دارد . كوه بيستون پيدا بود . كوههاى نهاوند و لرستان ديده مىشد . جلگه و قصبهء كنگاور نمايان بود . قدرى نشسته تماشا كردم . انار و چاى خوردم . نماز خواندم در سر اين گردنه مراد خان ياور از اهالى تويسركان مستحفظ و تفنگچى گذاشته است كه در عبور و مرور مردم دزدى واقع نشود . زمين تويسركان بالنسبه از زمين همدان خيلى ارتفاع دارد . سرازيرى اين سمت خيلى كمتر از سمت همدان است . بايد تقريبا هزار ذرع مرتفع باشد . امروز لرستانى زيادى ديده شد كه زغال بار گرفته و به گاو حمل كرده بودند ازين راه به همدان مىرفتند . بعضى دهات كه در جلگهء تويسركان نزديك دامنهء الوند ديده مىشد اسامى آنها را پرسيدم از اين قرار است : شهرستانه كه وقف است . تيميان ملكى مراد خان ياور و غيره ، سيستانه ملكى كريم خان و غيره . اشتران [ ملكى ] مراد خان و غيره . كرزان ملكى حاجى سعد الدوله . وردوتين [ ملكى ] « 75 » حاجى حسين ميرزا و سلطان سليم ميرزا . حاجى ميرزا على مشكوة الملك هم پيدا شد . بعد از نماز سوار شده برگشتيم . راه دور بود خسته شدم راه سنگلاخ بود تا به آخر درهء عباس‌آباد رسيديم . نزديك منزل معير الممالك آمديم .

--> ( 75 ) - شايد منظور وردآور بالا و پائين و ميان باشد .