آب يا بيشتر بخورد سنگينى و ضررى به او نمىرسد بلكه در مزاج او منفعت مىنمايد . در روايت ديگر است كه اگر شخصى صد رطل از اين آب بخورد باز ميل به خوردن آن دارد و چون آن اوقات معين منقضى شود آب چشمه خشك و ديگر اثرى از آن نيست تا سال آينده و وقت مخصوص و يك روز در ظهور و انتفاء پس‌وپيش نمىشود . و اين آب براى بسيارى از مرضى نافع است و از اطراف مريضها براى طلب اين آب مىآيند . گويند هر وقت جمعيت زياد سرچشمه مىآيند آب زياد مىشود و هر وقت كم باشد كم است . محمد بن بشار همدانى قصيده‌اى گفته كه مطلعش اين است ، شعر سقيا لظلك يا اروند من جبل * و ان رميناك بالهجران و الملل در نزهة القلوب در ذكر جبال آنچه از اين كوه گويد اين است كه در قبلى همدان است و معروف و دورش تقريبا سى فرسنگ و هرگز قلهء آن از برف خالى نيست . از بيست فرسنگ راه و زياده آن كوه را توان ديد . بر قلهء آن چشمه‌اى است بر سنگ خارا ، از بالاى آن سنگ اندكى آب ترشح مىكند و آن را به تابستان توان ديد و به زمستان در برف پنهان است . من آنجا رسيدم شب جمعه بود . گفتند در هفته در يك شبانه‌روز اين آب به زمين مىرسد و روان مىشود و در ديگر ايام نمىتواند رسيد . در عجايب المخلوقات و طبقات ناصرى آمده كه آب از كوه الوند به چهل و دو رود به شيب مىآيد و عيون آن ما لا نهايه است . زينة المجالس در ذيل حال همدان شرحى از اين كوه گويد كه مطابق است با نزهة القلوب جز اين‌كه گويد مشهور است چهار هزار چشمه در اين كوه هست و چهل و دو رودخانه از آن سرازير مىشود . مؤلف گويد اين كوه را الحال الوند گويند به تبديل راء به لام و من خود دو مرتبه آن را سياحت كرده‌ام . مرتبهء اول در سنهء هزار و دويست و هفتاد و شش كه والد مأمور حكومت عربستان و لرستان بود از درهء عباس‌آباد كه بزرگترين و بهترين دره‌هاى الوند است عبور نموده به تويسركان رفتم و اين در اواسط تابستان بود . مرتبهء ثانى در هزار و دويست و هشتاد و هشت كه در ركاب ظفر انتساب همايونى شرف التزام داشتم و موكب پادشاهى به عراق عرب و زيارت اماكن مشرفه تشريف