فصل پنجم بارفروش - وضع آن - بناى آن - مامطير - جمعيت - مسجد كاظم بيگى - مسجد جامع - مشهدسر - حوالى آن - بقعهء ابو جواب - از محمود آباد به فرح آباد - محله‌هاى بارفروش - از بارفروش به فرح آباد - ناحيهء فرح آباد - استنكارازين - از فرح آباد به سارى - راه سارى تا بارفروش . بارفروش شهر عمدهء بازرگانى مازندران در كنار شرقى رودخانهء بابل واقع است و تا مشهدسر 12 ميل و تا پاى كوه نيز همين قدر فاصله دارد . اين شهر كه ابتدا به بارفروش ده يعنى دهى كه در آنجا بار ميفروختند معروف بود ، در قرن دهم هجرى ( اوايل قرن 16 مسيحى ) در محل سابق شهر مامطير « 1 » بنا شده و موقعى كه محمد بن خالد حاكم ايالت بود ، در آنجا بازار و عمارت ساخت . در سال 160 هجرى مازيار بن قارن مسجدى در آنجا بنا كرد . با آنكه بارفروش « 2 » بزرگترين شهر مازندران است حاكم‌نشين نيست و مركز حكومت در سارى است . به غير از بازارهاى شهر كه تاريكند و بد بنا شده‌اند خانه‌ها بقدرى از هم دور و پراكنده‌اند كه با اشكال ميتوان وضع شهر را كه فضاى وسيعى را اشغال كرده است به نظر آورد .

--> ( 1 ) - رجوع كنيد به ابن اسفنديار ص 27 - 28 . ابن اسفنديار قبر ابن مهدى مامطيرى را در مامطير زيارت كرد . ( كتاب ابن اسفنديار صفحهء 76 ) ( 2 ) - رجوع شود به ( گزارش ديپلماسى و كنسولى ) مؤلف شمارهء 4812 ص 3 - 4