ياسنت لويى رابينو ( مترجم : غلامعلى وحيد مازندرانى )
79
مازندران و استرآباد ( فارسى )
بوسيلهء پل سفيد كه دو طاق دارد از روى آن عبورومرور مىكنند . اين پل در سى ميلى شمال فيروز كوه و چهل و دو ميلى جنوب سارى واقع است . پل ديگرى هم بر رودخانهء تالار در بين راه سارى به بارفروش در ده ميلى مشرق بارفروش هست . رودخانهء تالار ابتدا به سه شاخه ميرود ، چپكرود ، سياهرود يا رود لاريم تقسيم و سپس بدرياى خزر وارد مىشود . جادهء فيروز كوه ( ارتفاع 5580 پا ) به كاروانسراى گدوك واقع در سه فرسخى فيروز كوه و نيم ميلى جنوبى گردنه گدوك ( 6620 پا ) منتهى ميگردد . كاروانسراى گدوك در بين دو مرز ايالتهاى عراق و مازندران واقع و آن يك بناى بزرگ و محكم سنگى است كه اكنون به وضع اسفناكى ويران افتاده است . شاه عباس آن را در سر شاهراه اصفهان به فرح آباد بنا كرده بود . اين جاده در امتداد درهء راستپى سوادكوه واقع است . وقتى كه از آن نقطه به سمت مازندران رهسپار ميشويم راه رفته رفته تنگتر و بسيار دشوار مىشود . خرابههاى قلعه كليپ « 68 » كه نام يكى از راهزنان مهم زمان شاه عباس كبير بوده به طرز باشكوهى در بالاى كوه بر فراز پرتگاهى واقع شده و چنين مىنمايد كه آن قلعه گردنهء گدوك را مىبسته و آن را از گردنهء ديگرى كه به سمت جنوب ميرفته جدا ميكرده است « 1 » . بعد به درهء ديگرى ميرسيم كه عريضتر و كمى مزروع است و قلعهء معروف به ديو سفيد مشرف بر دره و نهر مجاور آن است و گردنهء ديگرى كه اهميتش باندازهء تنگهء اولى نيست و سابقا بوسيلهء ديوار محكمى كه پنج پا ضخامت داشته و آثارش هنوز در آنجا ديده مىشود محصور بوده . سرخ رباط ( ارتفاع 2340 ) در سه فرسخى گردنه گدوك واقع است . قدرى جلوتر از روى پل زيبايى موسوم به پل سفيد كه دو طاق دارد از جادهء چپ به طرف راست
--> ( 1 ) - كتاب « يادداشتهاى روزانهء توقف در شمال ايران و ايالات مجاور آن » ( Journal of a Residence in Nor . . . ) اثر ستوارت ( Stuart صفحهء 255 .