ياسنت لويى رابينو ( مترجم : غلامعلى وحيد مازندرانى )
77
مازندران و استرآباد ( فارسى )
كتم بسته « 1 » از جنوب به هره سنگ « 2 » و اشتر و خاتون بارگاه و كزونك و لار كوه و لواسان و فيل زمين و بستان و سياه چال محدود مىشود « 63 » . در لار درخت يا بتههايى نيست ولى مراتع عالى دارد و سكنهء آن صحرانشينهايى هستند كه تابستان را با گله و گوسفند در آنجا مانده زمستان به كنارهء درياى خزر ميروند « 64 » . رودخانهء لار از دو نهرى كه از كتم بسته و هر سنگ و اشتر و كوههاى سوتك در ارتفاع ده هزار پا سرچشمه ميگيرند تشكيل مىشود . اين دو نهر از دو آب در يورت سه دره بهم ملحق و به طرف جنوب شرقى جارى ميشوند . درهء اولى خيلى تنگ است . ولى در پائين يورت گلوردك وسيعتر و در پائين بستك عريض و باز در يورت خانلر خان از عرض آن كاسته مىشود . بعد از ورود آب نهر دلىچاى به آن از گردنهء تنگى عبور مينمايد ، تا آنكه به پل پلور ميرسد و از آنجا رودخانه به هراز معروف است كه از دامنهء دماوند در تنگهء عميق و باريك سنگى اسك جارى و سپس به سمت شمال شرقى منحرف مىشود و دماوند در سمت چپ آن قرار ميگيرد و بعد از عبور از ميان تنگهاى عميق در حدود يك فرسخى جنوب آمل به جلگه ميرسد و از آنجا در جهت شمال به طرف آمل جارى و در خود آمل رودخانه عريض مىشود . پلى كه دوازده طاق دارد بر آن ساختهاند . رودخانهء مزبور بالاخره به دو شاخه تقسيم مىشود يكى شعبهء غربى در محمود آباد و ديگرى شاخهء شرقى بنام سرخ رود كه در قريهاى به همين نام بدرياى خزر ميريزد . شعبههاى رودخانه لار عبارتند از دو شعبهء مربوط به سفيداب و گيله گچ و الرم در سمت چپ و دو شاخهء ديگر آب باران و سفيداب « 65 » و رودخانهء دلىچاى در طرف راست . يانير و خشك رود و چهل بره و گلخانه و سياهپلس و دو شعبهء متصل امى مهانك و تنگ آو و از پايين پل پلور رود زيار كه از جهت جنوب شرقى ميآيد
--> ( 1 ) - كلوم بستك ( مترجم ) ( 2 ) - خرسنگ . ( مترجم )