فصل چهارم آمل - پيدايش آن - اسلام - تاريخ آمل - مسجد بزرگ آمل - تعريف ابن حوقل - غارت شدن آمل بدست امير تيمور - شهر كنونى - پل هراز - محله‌هاى شهر - بناهاى مهم آن - امامزاده مير قوام الدين - مسجد جامع - امامزاده ابراهيم - گنبدهاى آمل - بلوكات آمل - راهها - بلوك لاريجان و توابع آن - تاريخ لاريجان - بستر رودخانه‌ها - رود هرهز ( هراز ) - بلوك سوادكوه و توابع آن - راه فيروز كوه به سارى - از آمل تا بارفروش - پل محمد حسن خان - ورود به بارفروش . آمل « 1 » بوسيلهء آمله « 49 » زن فيروز شاه كه بلخ پايتخت او بود تأسيس گرديد آمله ابتدا پاى دشت را كه بعدها شهرستانه مرز ناميده شد به قصد بناى شهر انتخاب كرده بود . ولى چون آوردن آب هراز به اين مكان امكان نداشت ، شهر را در محل فعلى بنا كردند كه در آن وقت به ماته و بعدها به آستانه سراى معروف شد . ديوار شهر از آجر و با خندقى به عمق 33 ذرع محدود شده بود . عرض خندق يك تير پرتاب بود . حصار شهر داراى چهار دروازه بود بقرار ذيل : دروازهء گرگان ، دروازهء گيلان ، دروازهء كوهستان « 50 » دروازهء دريا . قصر آمله نزديك كوچه گازران ( رخت‌شوها ) و پشت بازار بزازان بود .

--> ( 1 ) - كتاب ايرانشهر Marquart