از دور ديده ميشوند . بعد از عبور از نهر اسملى به سرخانى آمديم و آن رودخانه - ايست كه مرز بين گيلان و تنكابن در مازندران است و قدرى دور تر مراتع سفيد تميشه واقع است . پس از دور زدن كوههاى سخت‌سر كه در اين محل خيلى بساحل نزديك مىشود ، راه خود را از ميان جنگل به سمت دريا پشته تعقيب كرديم . ده دريا پشته داراى سى خانه و يك مسجد و يك امامزاده و مزارع بسيار و توتستان است . بعد از عبور از ترك رود از ميان آخوند محله كه مسجد و مدرسه و درختان فراوان نارنج و پرتقال داشت گذشتيم . محل‌هاى ديگر مسافرت سواره ما : صفا رود يا آب سخت‌سر و ده عالى و رودخانه نارنج بن و قريه سياه‌لم بود . بعد از آن به آب گرم محل توقف آن روز خودمان وارد شديم . سخت‌سر ناحيهء كوچكى از تنكابن است و وسعت آن از رودخانهء سرخانى در مغرب تا نسيه رود در مشرق است . از جنوب به كوههاى اشكور گيلان كه آن را از رود بار الموت جدا ميسازد محدود است . بيشتر سكنهء آن تابستان را در كوهستان بسر مىبرند و فقط در اوايل زمستان « 27 » بدهات خود مراجعت مىكنند . كوههايى كه در سمت جنوب تقريبا وصل به سخت‌سر است ، عموما به بالابند يا جوربند معروف‌اند در آنجا باقلا و گندم و جو به مقدار كمى كاشته مىشود . بيشتر سكنهء آن از ساداتند و به زبان گيلكى حرف ميزنند . ملگونف « 1 » نوشته بود كه صد تن از اوصانلوها در آنجا ساكن بودند ولى فعلا كسى از آنها در آنجا نيست . سخت‌سر بداشتن چشمه‌هاى آب گرم معروف است اين چشمه‌ها در دهكده آب گرم واقع‌اند و مركب از شش چشمهء بزرگ و چندين چشمهء كوچك‌اند

--> ( 1 ) - G Melgunof كتاب « سفرى به جنوب درياى خزر » Das sudliche Ufer des ) ( Kaspischen Meeres ليپزيگ 1868 مسيحى . ص 216 .