ياسنت لويى رابينو ( مترجم : غلامعلى وحيد مازندرانى )

102

مازندران و استرآباد ( فارسى )

از خروج از جنگل راه ما از ميان مزارع پرحاصل سرخس بود . بعد از عبور از ده تازه آباد كلك به ذاغمرز رسيديم كه در آنجا قاسم خان هژبر خاقان رئيس ايل عبد الملكى از ما با مهربانى بسيار پذيرايى كرد . 8 دسامبر 14 ميل - از بيابان بىآب و علفى بنام صحراى شاه حسين كه از دهانهء توسكارود تا يك ميلى ذاغمرز و هشت ميلى پلنگان وسعت دارد ، عبور كرديم . در مشرق توسكا رود مراتع يك توت و گشاده و يك ورلپو ( لپو - مرداب ) و شير خان لپو واقع‌اند . بعد از كنار درختى عبور كرديم كه در پاى آن نهر كوچك چشمه سر يا ملا صادق جارى بود . شبه جزيرهء ميان‌كله از اراضى نزديك ذاغمرز به سمت مشرق تا سى ميلى دريا جريان دارد و به شبه جزيره اشوراده منتهى مىشود كه زمين شن‌زارى است و عرض آن از سه يا چهار ميل تجاوز نمىكند و از طرف شمال به چند تپه شنى محدود است كه در ماوراى آنها درختان انار و بيشه‌هاى خاردار هست كه آن محل را غير قابل عبور مىنمايد و در نزد اهالى اينجا و اهالى استراباد به تلو معروف است . در جنوب آن اراضى باتلاقى و نىزار است . قسمت جنوب شرقى شبه جزيره مزبور مضرس است . چندين شاخهء كم‌عمق از آب دريا در ساحل نفوذ نموده « 85 » و چند درختى كه در شبه جزيره هست شاخص حدود بين محلات است . چنان‌كه يك درخت علامت سامان يعقوب لنگه و يك درخت بلند انجير كهن نشانهء مرز پلنگان مىباشد . قلعهء پلنگان « 86 » كه در يكساعت و سه ربعى داغمرز واقع است در كنار غربى شبه جزيره ساخته شده است و هشت ضلعى است با برجى در طرفين آن . فاصلهء بين برجها هشتاد قدم است . بفرمان ناصر الدين شاه تا سال 1901 ميلادى 35 نفر سرباز از پادگان اشرف در اين قلعه براى حفاظت قشون شاهى و مقابله با حملات دزدان تركمن پاسدارى ميكردند . در آنوقت شكار كردن و گله‌دارى در شبه جزيره ممنوع