اسد الله معطوفى
962
سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )
7 - در اينجا هم مثل گورستانهاى امامزاده شيخان ، الستان و سياهمرگو ، سال فوت متوفيان را به صورت مرموز يعنى با صفرهاى اضافى در بين اعداد و گاه با صفر كم ، حك كردهاند . اين شيوه و حتى نوع تزئينات و خطوط متنهاى سنگ مزار گورستان مايان مورد تقليد سازندگان بقيه سنگهاى گورستانهاى اين منطقه قرار گرفتهاند . و شايد خطاطان و حكاكان تمامى اين سنگها يك شخص يا حكاكان يك راسته بازار بودهاند . تاريخ فوت روى سنگها در گورستان مايان به اين شيوهها حك شدهاند : 109800 ، 10920 ، 1289 ، 11700195 ، 136 و . . . 8 - بعضى از سنگها كه تعدادشان هم كم نيست ، بدون نام و نشان و عارى از هر نوع نوشتهاى هستند و فقط چند نقش نمادين و آئينى پررمز و راز بر روى آنها ديده مىشوند . آيا اين سنگها متعلق به كسانى بودند كه ضرورت داشت براى جلوگيرى از نبش قبر توسط مخالفان كينهورز ، اينگونه دفن شوند و يا شكستهنفسى عارفان و بزرگانى بود كه پس از مرگ هم احتياجى به نام و نشان نداشتند . 9 - در اينجا بر روى حداقل 6 سنگ سالم ، نگارنده كلمه ديلم را با پسوندهاى مختلف ديده است كه نشان از حضور طايفهاى ديلمى محسوب مىشد . احتمالا اين گروه احفاد ديلميانى هستند كه در چند مقطع تاريخى ايالت سابق گرگان ( استراباد ) ، از منطقه كوهستانى گيلان ( ديلمستان ) به اينجا آمده و اقدام به كروفرهاى متوالى نموده بودند . در اين باب ضرورت دارد گذرى و نظرى هم بر اين طايفه بسيار بزرگ داشته باشيم كه در بسيارى از نقاط ايران پديدار شده و حتى حكومتهائى را هم تاسيس كرده بودند . ديلميان بازماندگان عصر ساسانيان بودند كه در قسمت كوهستانى گيلان مىزيستند . 48 آنها جنگاوران تبرزن و نيزهانداز معروفى بودند كه از حدود قرن 4 ه به بعد بخاطر اين خصلت و نيز دلاورى بيش از حدشان به اقصى نقاط ايران و حتى جهان ( از جمله مصر ) نفوذ كردند . سپس سلسلههاى محلى كوچكى را در نقاط مختلف ايران بنيان گذاردند ، مثل آل بويه در فارس ، آل زيار در گرگان ، طبرستان و . . . جنگاوران ديلمى چندبار براى مدتها در گرگان كروفر داشتند ، از جمله در عصر علويان و در عهد حكمرانى محمد بن زيد علوى ، حدود 3000 نفر از آنها بخاطر همكارى با شارى حاكم اسفراينكه براى غارت به گرگان