اسد الله معطوفى
963
سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )
آمده بود ، قتل عام شدند . بار ديگر در زمان حسن بد زيد علوى ( داعى كبير و برادر محمد بن زيد ) ، بهخاطر جولان سرداران و سپاهيان ديلمى در قسمت شرق ايالت گرگان ( حدود علىآباد تا گنبد فعلى ) ، و ناامن كردن جادههاى كاروانرو و غارت كاروانهاى تجارتى و زيارتى مورد غضب قرار گرفته و بدستور حسن بن زيد دست و پاى 1000 نفر از آنها را قطع كردند . 49 با توجه به اين توضيحات ، با اندكى احتياط مىتوان پذيرفت كه بقاياى اين ديلميان مجبور شدند به اطراف و اكناف از جمله ارتفاعات و كوهستانهاى صعب العبور مناطقى همچون همين دهنه محمدآباد كتول و روستاهائى مثل مايان ، سيامرگو و . . . پناه ببرند . و يا اينكه حكام بومى منطقه براى دور نگهداشته شدن بازماندگان ديلمى از مناطق متمدن شهرنشين و روستاهاى بزرگ ، به تعدادى از آنها مراتع ييلاقى كوهستانى و كوهپايهاى را واگذار كردند . وجود اسامى اصيل ايرانى متعلق به دوران باستان بر روى تعدادى از سنگ مزارهاى اين ناحيه مثل گستهم ، بهرام ، مهران ، سام ، نريمان ، فرخان ، سيامك و . . . دليل ديگريست بر اينكه ديلميان اين ناحيه بازماندگان همان ديلميان قديم وارد شده به گرگان هستند زيرا بخشى از فرهنگ ايران باستانى يعنى انتخاب نامهاى اصيل ايرانى را براى خود حفظ نموده بودند . تاكيد مىشود كه حكام و حكومت آل زيار خود از تبار ديلميان اصيل بودند كه در گرگان و طبرستان حكومت خويش را بنيان گذاردند و سالها شهر جرجان ( گرگان ) تختگاه آنان بود . ميل گنبد فعلى يادگار آنهاست . بعلاوه مردآويج بنيانگذار اين سلسله سخت طرفدار احياى فرهنگ و تمدن ايران باستان در قلمرو خود بود . وى كه بعدها اصفهان را متصرف شد ، جشنها و اعياد دوران ايران باستان را رواج داد و قصد بر استمرار و گسترش آنها را هم داشت كه بطور ناگهانى بقتل رسيد . شايد خليفه عرب مستقر در بغداد و جناح ضد ايرانى اطراف مردآويج كه طاقت ديدن رواج عناصر فرهنگ و تمدن ايران باستان را در دستگاه او نداشتند ، با طرح يك كودتا و توطئه او را بقتل رساندند . اما جدا از اين وقايع موثق و ثبتشده در تاريخ ايران ، نظراتى هم در بين اهالى اين منطقه شايع است . مثلا در بين بوميان اصيل و مسن اين ناحيه اعتقاد بر آن است كه در قرن 9 ه . ق طوايف جليلى ، خليلى ، جلال و جلالى از جنوب ناحيه دهنه محمدآباد كتول يعنى از شاهكوه و مجن به سوى مايان پائين ( حدود قبرستان متروكه فعلى ) مهاجرت كردند و باعث