اسد الله معطوفى
926
سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )
خليندر و . . . كه طوايف مختلف بويژه كفشگرها و كتولىها بعنوان ييلاق در فصول گرم از جمله تابستان در آنها اطراق مينمودند سپس با آغاز فصل پاييز براى قشلاق به همراه انبوه دامهاى خود به سوى دشتهاى شمال از جمله علىآباد فعلى سرازير ميشدند . مناطق كوهستانى و ارتفاعات به چند دليل مىتوانستند محيط امن و مطلوبى براى طوايف مختلف باشند : 1 - سرداران و رزمندگان مختلف ( از جمله ديلميان قديم ) كه يا به اين نقاط عقبنشينى كرده و يا آنجا را بعنوان تيول خود دريافت نموده بودند . 2 - مركز زيست طوايف بزرگ دامدارى بودند كه مراتع و دامنههاى ارتفاعات آنها براى فصل ييلاق شرايط بسيار مساعد و مطلوبى داشت . در اين باب بهتر است مراتع مهم اين ناحيه را نام ببريم . « يخان » و « حاجىلنگ » دو مرتع بزرگ ناحيه كتول هستند كه پس از آنها اين مراتع مشهورند : مراتع مايان : لالان ، ولافرا ، كلافرا ، خليندره ، چلچلى و مازركلاته . مراتع الستان : نىلته ، قرهاوغلان ، گنو ، سينهجلا ، چجا ، پرسان ، جينكو ، كاروان زمين ، تشتهكلان و كركوچال . مراتع سياهمرگو : حاجىلنگ و كبندو . مراتع بالاچلى : يخان ، تكيانو ، شريف كشته و سيه ، گلرمو . مراتع نرسو : زرجو ، عشقكوه ، سارىانبار و تنبوران . مراتع پايين چلى : گرگزن مراتع تاويز : ابلس ، مليارتو ، سوته ، ريغچشمه ( ريگچشمه ) ، سوزنى و لاپهدار . بطور كلى در شهرستان علىآباد كتول حدود چهل و سه دهكدهء ييلاقى و قشلاقى وجود دارد . 3 - مركز مقاومت و زندگى قلعهنشينى خوبى مىتوانستند باشند ، بويژه براى سرداران قشون ، خانها و روساى قبايل و يا متمردين و مخالفان بومى منطقه . به هر صورت بعدها به دلايلى ديگر اين طوايف مجبور شدند بتدريج به سوى شمال و منطقه دشتى سرازير شوند و در آن نواحى رحل اقامت بيندازند . اهم اين دلايل مىتوانستند اينها باشند : 1 - رشد جمعيت 2 - دور بودن از امكانات بهتر زندگى 3 - احتياج به اراضى