اسد الله معطوفى
913
سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )
بخش چهارم گورستانهاى پررمز و راز كوهستانى از بين سه نوع گورستانهاى قديمى دشتى ، كوهپايهاى و كوهستانى خطه گرگان تاريخى ، نوع كوهستانى آن بسيار پررمزوراز و درخور تامل هستند . نوع و فرم سنگها ، خطوط ، طرحهاى هنرى و بويژه نقوش و علائم پررمزى كه حتى نظريهپردازى را براى نگارنده سخت مشكل نمود . در بعضى از گورستانهاى اين ناحيه مثل رادكان ( غرب جهاننما ) ، شاهكوه ، چمنساور ، دهنه محمدآباد كتول ( سياهمرگو ، الستان ، مايان و . . . ) سنگهاى باشكوه و پرجبروتى وجود دارند كه به علت سرماى شديد تعداد كمى از آنها باقى ماندهاند . در بازديد از گورستانهاى كوهستانى اين خطه ، براى نگارنده جاى سؤال بزرگى باقى بود كه اين گورستانها با آن سنگهاى عظيم و پرجاه و جلالش به چه دلايلى در اين مناطق به چشم مىخورند . در منطقهاى مثل « خاك عمر » يك گورستان بزرگ در نوك كوهى واقع شده كه هيچ آثارى از حيات و زندگى در گذشته در حوالى آن ديده نمىشود . با اين وجود نگارنده با توجه به سابقه پژوهش و كنكاشهاى سه دهه خويش در اين ناحيه ، دلايل زير را مهمترين علت وجودى اين گورستانها و سنگهاى باشكوه آن دانسته است : 1 - احتمالا گروهى مسلح يا شورشى كه دست به قيام مىزدند ، سرانجام به داخل جنگلهاى اين ارتفاعات عقب نشسته و بدانجا پناه مىبردند . شايد هم اين گروهها عاقبت در مراكز يادشده محاصره و كشته شدند و در همانجا هم دفن مىگرديدند . و يا احتمالا پس از عقبنشينى در همين مراكز اطراق كرده و بتدريج پس از مرگ به خاك سپرده مىشدند . 2 - در گذشته قلاع دفاعى زيادى در مناطق كوهستانى و كوهپايهاى سراسر شمال ايران از