اسد الله معطوفى

872

سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )

10 - گورسنگ‌هاى اين قبرستان اكثرا متعلق به قرن 10 ه و قرن اول قدرت‌يابى صفويان است . ولى 9 سنگ متعلق به عصر تيموريان هم ديده مىشوند . 11 - سنگ‌ها از نظر هنر نقاشى ، حكاكى و خطاطى بسيار زيبا ، منحصربفرد ، باشكوه و پر جبروت هستند . به همين دليل مىتوانند متعلق به رجال بزرگ سياسى ، سرداران نظامى و يا حداقل متعلق به دليرانى بوده باشند كه در منطقه اقدام به مقاومت و پايدارى جانانه نموده بودند . شكوه و پركارى اين سنگ‌ها شبيه سنگ مزارهاى گورستان‌هاى روستاهاى زيارت ، معصوم‌آباد ، سرخنكلاته و كريم‌آباد هستند و در مواردى از نظر عظمت و جبروت بر آن‌ها ارجحيت دارند . 12 - جنس سنگ‌ها كوهستانى ، رسوبى و به دو رنگ خاكسترى تيره و روشن هستند . 13 - اكثر سنگ‌ها دورويه‌اند ، يعنى پشت و روى آن‌ها داراى متن ، حكاكى ، تزئينات زيبا و درخور توجهند . 14 - در متن سنگ‌ها اكثرا از آية الكرسى ، صلوات بر 14 معصوم ، صلوات كبير و اشعار فارسى استفاده شده است . براى جلوگيرى از تكرار در نگارش اصل متن آن‌ها را در زير مىآوريم : آية الكرسى : اللَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ لا تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَ لا نَوْمٌ لَهُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ مَنْ ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلَّا بِإِذْنِهِ يَعْلَمُ ما بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَ ما خَلْفَهُمْ وَ لا يُحِيطُونَ بِشَيْءٍ مِنْ عِلْمِهِ إِلَّا بِما شاءَ وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ لا يَؤُدُهُ حِفْظُهُما وَ هُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ . صلوات بر 14 معصوم : اللهم صل على المصطفى و المرتضى و الزهرا و السبطين و السجاد و الباقر و الصادق و الكاظم و التقى و النقى و العسكرى و الحجه القائم المنتظر المهدى صاحب الزمان قاطع البرهان و خليفه الرحمن صلوات الله عليه و عليهم اجمعين . صلوات كبير هم تقريبا شبيه همين صلوات است . 15 - در تعداد قابل توجهى از سنگ‌ها از اشعار فارسى براى حواشى آن‌ها و يا بدور متن اصلى استفاده شده ، جالب آنكه اين اشعار را بر روى تعدادى از سنگ مزارهاى موجود در موزه سنگ گرگان و چند قبرستان ديگر اين منطقه ، بويژه بر روى سنگ‌هاى قبرستان تاريخى روستاى زيارت هم مىتوان ديد . دليل اين امر مىتواند آن بوده باشد كه اين‌چنين سنگ‌هائى را يك يا چند استادكار سنگ‌تراش مستقر در يك بازار سنگ‌تراشان و حكاكان ناحيه‌اى مشخص تراشيده بودند . و شايد هم به دليل سلاست و مفهوم زيباى آن‌ها ،