اسد الله معطوفى

873

سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )

بازماندگان مردگان مختلف به تقليد از هم از سنگ‌تراشان مىخواستند اين سروده‌ها را به روى سنگ‌هاى مردگان آن‌ها هم حك كنند . به هر صورت رايج‌ترين اين ابيات چنين هستند : اى بدرماندگى پناه همه * كرم تست عذرخواه همه بطفيل همه قبولم كن * اى إله من و إله همه * * * همه كار و بار جهان هيچ نيست * مدار زمين و زمان هيچ نيست بهاران سرسبز و خرم خوشست * چو آرند رو در خزان هيچ نيست چو فردا بريزند گل‌ها بباغ * سمن ضايع و ارغوان هيچ نيست 16 - در سه دهه اخير بسيارى از اين سنگ مزارها مخصوصا نوع مجلل و اشرافى آن‌ها را ربوده و يا به نقاط ديگر انتقال داده‌اند . در اين مورد مىتوان به سنگ بسيار زيبائى اشاره كرد كه حدود چهار دهه پيش آن‌را به مدرسه ايرانشهر گرگان و سپس به موزه سنگ اين شهر انتقال دادند كه خوشبختانه هنوز باقى مانده است . 17 - دو تا از سنگ‌ها را در چند سال اخير از روى قبور اصلى خود درآورده و بر روى قبور متوفىهاى جديد نهادند . در يك مورد يكى از سنگ‌هاى بسيار خوش‌نقش و خوش خط را به چند قسمت كرده و چوپان‌ها تبديل به اجاق نموده بودند . 18 - خطوط اكثر سنگ‌ها بسيار زيبا و كمپوزيسيون آن‌ها در گستره زمينه نسبت به طرح‌ها و گل و بوته‌ها بسيار چشم‌نواز هستند و تقريبا در همگى آن‌ها از خط ثلث ، نسخ ، نستعليق و در دو مورد شكسته و متلاشىشده از خط ريحان استفاده كرده‌اند . 19 - يكى از سنگ‌هاى بسيار زيبا و منحصربفرد كه در قاب كتيبه‌اى چهارگوش روى سنگ كلمه « على » را به خط كوفى بنائى حك كرده بودند ، در فاصله بين دو ديدار نگارنده ( 1363 تا 1382 خورشيدى ) مفقود گرديده است . اين سنگ و خط كوفى آن‌را نمونه شاخص و منحصربفرد در سراسر خطه استان تاريخى گرگان بايد دانست كه تنها يك مورد ديگر آن‌را نگارنده در سال 1353 در حاشيه مسجد روستاى كوهستانى شاهكوه ديده بود . متاسفانه آن سنگ را هم به گفته راويان بومى شكستند . خوشبختانه نگارنده از اين سنگ مزار به خط كوفى ، در ديدار اول خويش به سال 1363 تصويربردارى نموده و عكس آن‌را هم در صفحات بعد ارائه نموده است .