اسد الله معطوفى

838

سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )

شهر ويران‌شده تميشه ( خرابه‌شهر - سركلاته ) و گورستان تاريخى آن در 3 كيلومترى غرب شهر گرگان ، پس از جدا شدن از جاده اصلى گرگان - تهران ، جاده‌اى فرعى و اسفالته به مسافت 5 كيلومتر به سوى جنوب و دامنه‌هاى كوهستان‌هاى سرسبز كشيده مىشود كه سرانجام به گورستان تاريخى روستاى خرابه‌شهر در حاشيه جاده قديم شاه عباسى ختم مىگردد . در ادامه همين راه پس از 5 كيلومتر ديگر ، روستاى سركلاته يا همان خرابه‌شهر در بين چند روستا بنام‌هاى كاليكنده ( در غرب ) ، ساليكنده ( در شرق ) و باغوكناره ( در شمال ) واقع گرديده است . براى پرداختن به گورستان تاريخى يادشده و سنگ مزارهاى آن ، ضرورت دارد نگاهى گذرا به تاريخچه روستاى سركلاته داشته باشيم كه نام قبلى آن خرابه‌شهر و در گذشته دور تميشه ، تميش ، طميس و طميسه بوده است . در شاهنامه از اين شهر باستانى چنين ياد مىكند : از آمل گذر سوى تميشه كرد * نشست اندر آن نامور پيشه كرد چنين تا به شهر بزرگان رسيد * ز سارى و آمل به گرگان رسيد چو آمد به نزديك تميشه باز * نيا را به ديدار او بد نياز شهر باستانى تميشه به صورت محدوده مرزى در بين دو ايالت طبرستان ( مازندران ) و جرجان ( گرگان ) واقع بود كه يك ديوار دفاعى و خندقى بزرگ را هم در حاشيه خود داشت . درباره اين شهر ، متون تاريخى ، گزارشات فراوانى را ارائه داده‌اند كه بطور مختصر به تعدادى از آن‌ها اشاره مىگردد . ابن خردادبه ، در حدود سال 250 ه . ق مىنويسد : « در طبرستان ، رويان ، آمل ، ساريه ، شالوس ، لارز ، شرز ، طميس ، دهستان ، كلار ، جيلان و بدشوارجر واقع‌اند » . 129 بلاذرى ، ده سال بعد از نوشتهء ابن خردادبه نوشت : « پس از آنكه به درخواست حاكم توس عبد الله بن عامر والى بصره و سعيد بن عاص والى كوفه تصميم گرفتند خراسان را فتح نمايند ، سعيد زودتر به طبرستان آمد و طميسه و سپس نامنه را گشود ، آنگاه با شهريار گرگان هم به 200000 درهم صلح نمود » . 130 ابن رسته ، در سال 290 ه چنين نوشته است : « مراكز بخش‌هاى طبرستان چهارده عدد باشد ، سارى ، مامطير ، ترنجه ، روشت ، ميله ، مراركديه ، مهروان ، طميس ، تمار ، ناتل ،