اسد الله معطوفى

839

سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )

شالوس ، رويان و كلار . اولين شهر طبرستان از سوى گرگان شهر طميس كه سرحد گرگان باشد قرار گرفته و دروازه بزرگ دارد . . . بين طبرستان و گرگان ديوار كشيده شده كه از كوه تا ساحل از آجر است . آن‌را انوشيروان بنا نموده و سدى باشد در برابر حمله تركان به طبرستان . . . طميس جمعيت زيادى دارد و مسجد جامعى و فرماندهى با جيره‌اى مقرر براى سپاهيان . . . » . 131 مقدسى در زمان معرفى شهرهاى مازندران مىنويسد : « . . . طبرستان را شهرهاى آمل ، سالوس ، مامطير ، ساريه ، طميسه ، ناميه و تميشه باشد » . 132 قابل ذكر است كه در ناحيه آمل هم شهرى به نام تميشه و طميس وجود داشت كه مقدسى به آن هم اشاره نموده است . ابن اثير مىنويسد : « در زمان مازيار و مقابله او با عبد الله طاهر ( صفارى ) ، يكى از سردارانش سرخاستان دستور داد ديوار و حصار سارى ، آمل و طميس را ويران كنند و سپس يك ديوار بلند از طميس تا دريا ساخت طوريكه آن بر پايه ديوارى بنا شد كه خسروان براى حمايت ايران از هجوم تركان ساخته بودند . پشت ديوار هم يك خندق عميق كندند . اهالى گرگان سخت نگران شده و عده‌اى به خراسان گريختند » . 133 تميشه يا طميس در قرن 6 ه محل درگيرىهاى قشون سلسله‌هاى مختلف مخصوصا اسپهبدان طبرستان با سرداران سلجوقى بود طوريكه يك بار آن‌را آتش زده و كاملا ويران كردند . 134 شايد از همان زمان بود كه نام خرابه‌شهر را بر آن نهادند . ابن اسفنديار در اوايل قرن 7 نوشت : « چون كاوه آهنگر بر ضحاك شوريد ، ضحاك حبس شد و فريدون بعد از پيروزىهاى خويش نشست جاى خود را در تميشه ساخت كه هنوز اطلال و دمن‌سراى او به موضعى كه بانصران گويند ظاهر و گنبدهاى گرماوه ( حمام ) آن آثارش باقى و خندقى كه از كوه تا دريا فرموده كندند پيدا ، و من جملة آن‌ها را به نوبت‌ها مطالعه كرده‌ام و آنجا به طواف رفته و مدت گرفته » . 135 حدود 70 سال پس از ابن اسفنديار ، به سال 692 ه خواجه رشيد الدين فضل الله همدانى در زمان شرح وقايع عصر مغول نوشت : « امير قتلغ شاه يكى از نوئينان [ سرداران بزرگ سپاه مغول ] با دختر جوغاتوى در تميشه زفاف ( عروسى ) كرد » . 136 ظهير الدين مرعشى در تاريخ خود كه آن‌را از سال 881 تا 892 ه . ق نوشته ، چنين آورده است : « بيرون تميشه را استراباد نامند . خندق آن هنوز هست . تميشه سرحد استراباد و