اسد الله معطوفى

797

سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )

6 - تعداد بسيارى از سنگ‌هاى شموشك پائين بدون نام و نشان و هر نوع نوشته‌اى هستند . آن‌ها را فقط به نقوش آئينى ، هندسى و ساده آراسته‌اند . احتمال آنكه نوعى متانت ، مناعت معنوى و « گرايش به خود را گم كردن » در متوفيان وجود داشته بود تا در اين سفر به آخرت هم از هر نوع خودنمائى پرهيز و به ساده‌گرائى توجه نمايند تا منظور نظر آن‌ها مبنى بر « قرب الى الله » تامين شده باشد . اگر اين استدلال را نپذيريم ، بايد پذيرفت در غير اين صورت متوفيان كسانى بودند كه به‌خاطر اعتقادات آئينى و مخصوصا سياسى ، و يا شورشى بودن عليه حكام وقت منطقه ، براى مصون ماندن از تعرضات مخالفان ، پس از مرگ بىنام و نشان دفن شدند ، اين سنگ‌ها هم فقط براى مشخص كردن قبور آن‌ها براى بازماندگان بر قبر آن‌ها نهاده شدند . 7 - نوع ، فرم ، خطوط ، شيوه حكاكى و نقوش ( بويژه ابزارآلات جنگى ) سنگ مزارهاى شموشك پائين شباهت زيادى به سنگ‌هاى امامزاده حبيب الله بندرگز و ليوان ، و نيز منطقه كوهستانى سفيدچاه دارد . شايد بخشى از مردم اين دو ناحيه مهاجران منطقه كوهستانى هزار جريب و سفيدچاه بودند ، چنان كه هم‌اكنون هم روستاهاى غرب گرگان تا بندرگز و ليوان مملو از مهاجرانى هستند كه از گذشته دور تاكنون همچنان از نواحى كوهستانى ياد شده مخصوصا هزارجريب به روستاهاى منطقه كوهپايه‌اى آمده بودند . 8 - بر خلاف شموشك پائين ، بر روى سنگ مزارهاى گورستان شموشك بالا فقط يك مورد نقوش ابزارآلات جنگى ديده شد چنان كه نقوش پررمز و راز ، آئينى و عجيب هم بسيار كم وجود دارند . در اينجا بيشتر سنگ‌ها مجلل ، پركار و باهيبت اشرافى و نيمه‌اشرافى هستند . آن‌ها حكايت از صاحب قبورى دارند كه داراى شأن و مرتبه اجتماعى و وضع طبقاتى مطلوب و بالائى بودند . آن‌ها مىتوانستند سرداران نظامى و مخصوصا خان‌ها و فئودال‌هاى زمين‌دار و مالداران منطقه بوده باشند . 9 - در بين گورسنگ‌هاى قبرستان شموشك بالا در چند مورد كلمه شهيد براى متوفى آمده كه امكان دارد در اينجا گروهى بر اثر مقاومت يا مخالفت با حكام بومى كشته شده بودند . مخصوصا در دو مورد يك پدر و پسر و شايد هم دو برادر با شهرت « خياط » شهيد محسوب شده و سنگ‌هاى مجللى را هم بر قبورشان نهاده بودند . آوردن كلمه شهيد براى يك زن هم اين نظر را تقويت مىكند كه شايد يك قتل عام خانوادگى يا كشمكش طايفه‌اى