اسد الله معطوفى

795

سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )

علاوه بر قدمت ، داراى ارزش و اعتبارى نموده بود . تاريخ‌هاى حكاكىشده بر روى سنگ قبور قبرستان‌هاى روستاهاى شموشك ( مربوط به قرون 7 ، 8 ، 9 و 10 ه ) امامزاده روشن آباد ، النگ ، سيد ميران ، ميان‌دره و . . . اين استدلال نگارنده را مدلل مىنمايد . سنگ مزار مربوط به سال 782 ه گورستان قديمى واقع در شمال شموشك پائين را بايد يكى از قديمىترين سنگ‌قبرهاى استان تاريخى گرگان در حوزه كار پژوهشى و ميدانى اين نگارنده دانست . در حال حاضر دو روستاى شموشك بين قراء از نوچمن ( در غرب ) ، نامن ( در جنوب ) ، جاده شاه‌عباسى و امامزاده روشن‌آباد ( در شمال ) واقع شده‌اند . قبرستان قديمى شموشك بالا در حاشيه يك كيلومترى جنوب شرقى روستا واقع گرديده است . البته يك قبرستان بسيار قديمى در ميان يك « نار باغ » ( باغ انار ) كوچك درون اراضى كشاورزى هم به چشم مىخورد كه سنگ مزارهاى قرن 8 و 9 هجرى نيمه‌متلاشى در آن نهفته‌اند . اين محوطه تا اوايل دوره پهلوى يكى از گورستان‌هاى بزرگ ( حدود 5 هكتار ) ، قديمى و باارزش محسوب مىشد كه سنگ مزارهاى آن از نظر قدمت و اعتبار به گورستان روشن‌آباد پهلو مىزند . ولى متاسفانه با جابجائى سنگ‌ها ، تخريب ، شكستن آن‌ها و دفن اكثر سنگ‌ها در اراضى كشاورزى اطرافش كه خود بر روى قبرستان گسترش يافته بودند ، همگى از ديده محو گرديدند . نگارنده هم در زمان ، پژوهش ميدانى و كنكاش بر روى اين قبرستان ، تعدادى از تكه‌هاى سنگ مزارهاى بسيار زيبا و ارزشمند را از درون درختچه‌هاى انار جنگلى بيرون آورد ، و تصويربردارى نمود . به گفته مصاحبه‌شوندگان مسن بومى اين منطقه ، چند قبرستان متروك و نيمه‌ويران تا چند دهه اخير در درون « جنگل گلند » به چشم مىخوردند . اين منطقه در حقيقت جنگل‌هاى واقع شده در جنوب دو روستاى شموشك فعلى هستند كه داراى سنگ‌هاى زيباى پرنقش و علائم عجيب و غريب بودند . به گفته راويانى كه خويش تا دهه چهل خورشيدى اين سنگ‌ها را مشاهده كرده بودند ، عمده‌ترين نقوش حك‌شده بر روى اين سنگ‌ها شامل ابزارآلات جنگى ، نقوش هندسى آئينى ، پرندگان و گل و گياه بودند . بعلاوه بر سطح قبرستان آثار فرهنگى بويژه ظروف سفالى و وسايل زندگى روزمره زيادى هم ديده مىشدند . بطور كلى سنگ مزارهاى قديمى دو روستاى شموشك داراى اين ويژگىها هستند :