اسد الله معطوفى
794
سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )
اصل روستاى شموشك تا اواسط دوران افشاريه در حاشيه سد خاكى و قديمى سابق نامن ( كنار تپهاى كه در غرب قبرستان « انار باغ » واقع بود ) قرار داشت . ولى بر اثر يك آتشسوزى مهيب كه علت آن دقيقا معلوم نيست ، روستا به كلى ويران گرديد . سپس چند دهه بعد بهخاطر شيوع و با و طاعون وحشتناك و نيز با ورود مهاجران جديد به همراه اهالى سابق ، در روستاهاى فعلى شموشك بالا و پائين مستقر و به رونق آن همت گزيدند . در گزارشات مامور نظامى اعزامى دار الخلافه تهران به استراباد در عصر ناصر الدين شاه به سال 1276 هم به دو « شموشك نو و كهنه » اشاره شده و جمعيت آنرا 347 نفر و 70 خانوار درج نموده است . 114 محيط استقرار اين دو روستا در گذشته كاملا جنگلى بود اما تا قبل از مشروطيت به خاطر استفاده روسها از چوب اين جنگلها مخصوصا منطقه ليوان ، ( حدود ارمنى كومه فعلى در حاشيه ليوان غربى ) ، و نيز استفاده بىرويه دام و خود اهالى از چوب آنها و تبديل اراضى جنگلى به كشاورزى ، بتدريج موجب عقبنشينى جنگل گرديد و به جائى رسيد كه امروز مشاهده مىشود . دلايل آتشسوزى روستاى اوليه شموشك هم مىتوانست به دو علت عمده باشد : 1 - حمله مكرر تراكمه كه گاه پس از قتل و غارت ، دهات را به آتش مىكشيدند ، مثل روستاهاى محمدآباد ، كماسى و فوجرد در شمال شهر استراباد . 2 - و يا بر اثر بادهاى گرم و بىمبالاتى اهالى ، خانهها كه همه از چوب و گالى بودند ، يكباره دچار آتش سوزى شدند . در سه دهه اخير چندينبار اين واقعه در نقاط مختلف گرگان تاريخى اتفاق افتاد . اصل روستاى ليوان كنونى هم حدود 7 كيلومتر پائينتر ( به سوى شمال و زير ريلهاى راهآهن فعلى ) واقع بود كه آنجا هم در اوايل دوره قاجار بهخاطر يك آتشسوزى گسترده و شيوع بيمارى مسرى و اپيدميك ) به ناحيه فعلى انتقال يافت . روستاى شوريان هم كه در سال 1276 ه 238 نفر جمعيت و 40 خانوار داشت ، اندكى بعد آتش گرفت و اهالى آن به محل روستاى نامن فعلى آمدند . محل شوريان در 5 كيلومترى شرق مياندره بود . البته روستائى به همين نام در منطقه علىآباد كتول هم وجود داشت كه اكنون مخروبههاى آن باقيست . به هر صورت وجود خانها و فئودالهاى ( ملاكين ) درشت ، دامداران بزرگ و طوايف معروف از جمله كفشگرها ، سادات حسينى و چند تيره ديگر در اين منطقه ، اين محدوده را