اسد الله معطوفى

688

سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )

گورستان تاريخى آهنگرمحله از همان جاده‌اى كه در چند صفحه قبل در مورد روستاى قرن‌آباد از آن ياد شد ، حدود 3 كيلومتر قبل از قرن‌آباد به روستاى آهنگرمحله منتهى مىشود . روستائى كه بنا به نوشته مولف « كتابچه بياض خانوار و انفاس مملكت استراباد » در سال 1276 ه . ق داراى 85 خانوار و 340 نفر جمعيت بود . 73 اراضى و ملك آهنگرمحله هم مثل ساير قراء بلوكات ايالت استراباد در عصر قاجار در اختيار اربابان و خان‌هاى ريز و درشت و گاه وراث دختر يا پسر آن‌ها بود . اسناد تاريخى منطقه حكايت از ظلم و ستم بيش از حد اين اربابان و فئودال‌ها و نيز حاكم شهر دارد ، طوريكه باعث كوچ تعدادى از « رعيت » اين قريه شده بود . اين مسئله در عريضه مردم براى فتحعلى شاه قاجار بوضوح عيان است . مردم اين روستا و قريه اصف‌هانكلاته در سال 1218 ه . ق نامه‌اى براى شاه نوشتند و از او استدعا كردند كه : « مردم آهنگرمحله به جاى 7 سرشمار 5 سرشمار و اهالى اصفهانكلاته هم به جاى 5 سرشمار 3 سرشمار بدهند و كارى نمايند كه بيگلربيگى ( حاكم ) استراباد بيش از اين نگيرد » . اما اين عريضه‌نويسىها ثمره‌اى بدنبال نداشت و از قرار معلوم تعدادى از اهالى مخصوصا طايفه تمسكنى ( كه اكثرا در اصف‌هان‌كلاته مقيم بودند ) از روستاهاى خود كوچ كردند . با رسيدن اين خبر به گوش درباريان در دار الخلافه تهران ، چند ماه بعد از طرف فتحعلى شاه : « مرسوله و حكمى براى محمد قلى ميرزا ملك‌آرا ( فرزند شاه ) صاحب‌اختيار استراباد و مازندران ارسال و خواسته شده بود رعيت را به محل اصلى و قراى خود بازگرداند » . چهار سال بعد ( 1232 ه . ق ) بار ديگر فتحعلى شاه طى فرمان ديگرى از مهديقلى ميرزا قاجار بيگلربيگى استراباد خواست تا اهالى متفرق و كوچ‌كرده دهات جعفر قلى آقاقاجار ( آهنگرمحله‌اىها ) را كه مرحوم امامقلى خان قاجار به دهات خود يعنى قلعه برده و از آن‌ها مبلغ 4 تومان نقد و 30 خروار شمالى گرفته بود ، بگيرد و در اختيار جعفر قلى آقا بگذارد » . اما از قرار معلوم و با استناد به مطالب مندرج در احكام تاريخى اين ناحيه ، جعفر قلى آقا دولوى قاجار هم در پى منافع خود ، مالكين ديگر و نيز رعايا را سخت تحت فشار نهاده بود تا اينكه ناصر الدين شاه با صدور حكمى براى شاهزاده عليقلى ميرزا ملك‌آرا حاكم استراباد از او خواست در اين باب اقدامات عاجل را به عمل آورد . عليقلى ميرزا نيز به فرزندش بديع الزمان ميرزا كه در اين