اسد الله معطوفى

637

سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )

استراباد آمدند و در « قبرستان محله » ( اطراف سرخنكلاته كنونى ) مسكن گزيدند كه بعدها به محل بش‌محله ( به زبان تركى 5 محله ) يعنى محل استقرار اروغ‌ها يا تيره‌هاى مقصودلو ، تاجيك ، مارزلو ، جلايرى و قجرها كه جايگاه فعلى سرخنكلاته بود آمدند . علت اين جابجائى هم بدان جهت بود كه در زمان فتحعلى شاه بناگاه يك بيمارى مهلك اپيدميك ( و با يا طاعون ) كشتار مهيبى در شهر استراباد و اطراف آن بويژه در همين قبرستان محله ، ليوان ، سيدميران ، پملم ( حدود آزادشهر فعلى ) و چند جاى ديگر به راه انداخت . كشتار زياد در بين مردم آن زمان سرخنكلاته سبب شده بود محل زيست خود را قبرستان محله بنامند . بارنز عضو انجمن سلطنتى بريتانيا كه خود در اين زمان ( 1832 م - 1247 ه . ق ) به استراباد آمده بود در اين‌باره مىنويسد : » شهر طاعون‌زده و ويران شده است . خيابان‌ها متروك و نيمى از دكان‌ها و منازل بخاطر صاحبان [ كشته شده ] آن‌ها بسته‌اند . جمعيت شهر 4000 نفر هم نمىشوند . در هر خانواده 10 تا 12 نفر مرده‌اند . مردم در حاشيه خيابان‌ها مرده‌هايشان را مىگذارند [ رها مىكنند ] » . ) 46 لازم به ذكر است كه مردم روستاى ليوان هم كه در زمان اين واقعه در قسمت جنوب ريل آهن فعلى اسكان داشتند ، با گسترش بيمارى و كشتار مجبور به م‌هاجرت كوتاه شده و به جايگاه فعلى آمدند . اهالى سيد ( سادات ) روستاى سيدميران هم كشته زيادى دادند طوريكه آنجا را از آن تاريخ « سيدميران » ناميدند . در زمان آقا محمد خان قاجار ، عباسعلى خان مقصودلو كه يكى از مقرب درگاهان شاه محسوب مىشد ، باعث افزايش شأن و منزلت اين طايفه گرديد . 47 پس از وى بود كه ميرزا محمد بيگ ( ياد شده از او در صفحه قبل ) در سال 1230 ه . ق و به حكم فتحعليشاه بر اين منزلت طايفه مقصودلوها افزود . زيرا وى يكى از سرداران و سردسته‌هاى نظامى بزرگ محسوب مىشد كه سال‌ها در كنار عباس ميرزا ( وليعهد و سپهسالار جنگ‌هاى ايران و روس ) در اين جنگ‌ها شركت داشت . نقش و رشادت‌هاى ميرزا محمد بيك در قلعه ايروان در برابر سپاه روس‌ها زبانزد سربازان ايرانى شد . اندكى بعد بخاطر همين حسن شهرت به همراه حمزه خان انزانى ( كه خانواده‌هاى ملاح بندر گز و كردكوى فعلى بازمانده اويند ) مامور تفليس شدند . 48 بنا به نوشته صولت‌نظام ، اندكى بعد ( عصر ناصر الدين شاه ) آمار جمعيتى سرخنكلاته بدين‌شرح بود : « 285 خانوار ، 1665 نفر جمعيت ، مرد زن‌دار 285 نفر ، زن شوهردار 403 نفر ، مرد بىزن 186 نفر و زن بىشوهر 95 نفر » . 49