گورستان و قدمگاه خواجه بهاء الدين اين مكان بين بندر تركمن ، بناور ، ارخ و خواجه‌نفس قرار گرفته و تراكمه آن‌را قدمگاه خواجه بهاء الدين محمد بن محمد بن محمد شاه نقشبند اويسى ميدانند . وى در سال 717 ه . ق در نزديكى بخارا در قريهء « كوشك هندوان » يا « قصر العشاق » كه بعدها « كوشك عارفين » ناميده شد ، به دنيا آمد . سپس در محضر استادش محمد بابا سلماسى به طريقت روى آورد و سلسله صوفيهء نقشبند را بنيان گذارد . سرانجام هم در سن 74 سالگى دنيا را بدرود گفت . آرامگاه ب‌هاء الدين در « باوه دين » نزديك بخارا قرار دارد كه پس از 700 سال هنوز مردم عادى و نيز صوفيان اين طريقت حتى از چين به زيارت مزارش مىروند . از بين مردم آسياى ميانه ، قزاق‌ها ، قرقيزها و تركمان‌ها بيش از سايرين به اين صوفى احترام مىگذارند . وامبرى در حدود 138 پيش ( 1863 م ) دربارهء آرامگاه وى مىنويسد : « در ده باوه‌دين بقعهء ب‌هاء الدين نقشبنديه قرار گرفته كه تمام افكار جنون‌آميز و افراطى مذهبى از اينجا سرچشمه مىگيرد . ب‌هاء الدين در نزد ملت تركستان مظهر تقدس است و همه معتقدند با توسل به او ، وى فورا بدبختىها را از آدم دور مىكند . براى زيارت حتى از چين هم مىآيند . در بخارا مرسوم است هفته‌اى يك‌بار اين مسير را طى كنند و هميشه 300 الاغ كرايه حاضر به ركاب است . . . بر روى اين مقبره هم چند شاخ قوچ ديدم . در اين مكان به عدد 7 اعتقاد شديد دارند . نيم‌فرسخ دور تر از مقبرهء ب‌هاء الدين ، مقبرهء ميرىقولا سلف و پدر روحانى او ديده مىشود » . 42 اما در ايران و در ميان تركمانان دشت گرگان قدمگاه او را محل زيارت قرار داده‌اند . در بين مردم عامى اعتقاد بر اين است كه ب‌هاء الدين در زمان سفر به مكه اقامتى كوتاه در جايگاه فعلى قدمگاه داشته ، بدين‌جهت آن زمين را به يمن قدمش تطهير نموده است . در يكى از وقفنامه بزرگ منطقه استراباد كه متعلق به يك رجال بسيار متنفذ عصر صفوى و به تاريخ 915 ه . ق است ، درباره اين قدمگاه اشاره كوچكى بدين‌شرح كرده است : « . . . در ناحيه استراباد خانگاه ( خانقاه - نگارنده ) امير قدم تركمان قرار دارد كه . . . » . 43 اگر اين مكان اشاره شده دقيقا همين قدمگاه باشد ، مىتوان استدلال نمود كه قبل از اين تاريخ ( هشتمين سال حكومت شاه اسماعيل صفوى ) تركمانان يموت اين ناحيه هم از سوى بالخان ، اورست يورت و حسينقلى از رود اترك گذشته و در حوالى گمش‌دفه ( گميشان - گميش‌تپه كنونى ) و