اسد الله معطوفى

585

سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )

مخصوصا خوجه‌نفس ( خواجه‌نفس ) مستقر شده و زيارتگاهى را نيز براى خود ايجاد كرده بودند . هم‌اكنون اين قدمگاه به ويژه در روزهاى جمعه محل تجمع عده‌اى مردم تركمان است . در ميان اين تيپ ، بيش از همه زنان تركمان اعتقاد به آن داشته و براى برآورده شدن حاجت خود به قدمگاه متوسل مىشوند . عده‌اى كه روزهاى جمعه در آنجا گرد مىآيند با پختن « چگدرمه » ( برنج و گوشت - غذاى مخصوص تركمانان ) ، دادن صدقه و نذر بز و گوسفند ، طالب عنايت صاحب قدمگاه به آنان مىشوند . 44 لازم به ذكر است كه اين بارگاه به دلايل نامعلومى در بهمن‌ماه سال 1382 خورشيدى شبانه توسط عده‌اى از افراد ناشناس به آتش كشيده شد . دلايل اين كار توسط متولى مربوطه براى نگارنده در زمان بررسى بار دوم اين گورستان ، توضيح داده شده است . اما گورستان اين مكان به وسعت حدود 5 هكتار در سه سوى غربى ، شرقى و جنوبى بقعه واقع شده و محل دفن اموات طوايف و تيره‌هاى مختلف تركمان بويژه يموت‌هاى اوبه‌هاى ( روستاهاى ) اطراف يعنى خوجه‌لر ( در شرق ) ، ارخ بزرگ و كوچك ( در غرب ) ، پنج‌پيكر ( بش يوسقه سابق ) ، بندر تركمن ( در جنوب غربى ) بناور ( امچلى سابق ) ، قرقى ( در شمال شرق ) و چند اوبه ديگر بوده است . مورد شاخص در مورد اين گورستان وجود تپه‌هاى خاكى بلند و پرهيبت تا ارتفاه يك متر و درازاى 3 متر بر روى تعدادى از قبور است كه بر دوسوى اين تپه‌هاى كوچك ( يزكا ) چوب‌مزارهاى ساده‌اى هم در زمين فرو كرده‌اند . در اينجا ضرورت دارد به اين ب‌هانه اشاره كوتاهى به گورهاى سكاها ( بازماندگان آريايىها در آسياى ميانه ) بكنيم . بخشى از اين‌ها كه در حدود سال 600 ق . م ( حدود 2600 سال قبل ) در دلتاى رود سيحون مىزيستند ، ( جائى كه چند قرن بعد اوغوزهاى ترك و تركمان در آنجا يورت داشتند ) ، پس از دفن مردگان خويش ، بر روى قبور آن‌ها تپه‌هاى خاكى همچون تركمانان ايجاد مىكردند كه به آن‌ها كورگان مىگفتند . آن‌ها اموات را در چاله‌هائى به عمق 2 متر بر روى سطحى از علف و نى در زير سرپناهى از تخته و الوار به همراه وسايل جنگى و روزمره به خاك مىسپردند . البته شعبه‌اى از سكاها مرده‌ها را خميده و شعبه‌اى هم خاكستر مردگان خود را دفن مىنمودند . تعدادى از قبور باقىمانده از آن‌ها هم خاكى و از نوع « سنوناف » اند . يعنى چون اسكلتى در