عصر ساسانيان در مناطق اسقف‌نشين از جمله گرگان مىتوانست بوده باشد كه يا بر اثر جنگ با مخالفان ( به اعتقاد عوام ) و يا به مرگ طبيعى در همين مناطق درگذشت و او را احتمالا در دير يا كليساى خود كه در جايگاه فعلى آرامگاه بوده دفن نمودند . اما يك نظر ديگر را نيز نبايد از نظر دور داشت ، و آن فعاليت مجدد و شديد مسيحيان در اواخر قرن 6 تا اوايل قرن 8 ه . ق بود . به نوشته بارتولد ، با حضور مغولان ، بار ديگر در تركستان ( كه تراكمه بخش اندكى از جمعيت آن‌ها را تشكيل مىدادند ) و قسمتى از ايران ، مسيحيت و پيروان آن مورد توجه قرار گرفتند . در ر . . . س فرقه و مذاهب مسيحى ، نسطوريان ، يعقوبيان ( يعاقبه ) در سمرقند و ياكند و سپس ارمنيان در هفت‌آب بيشترين پيروان را به خود جذب كردند . موضوع فعاليت‌هاى مبلغان مسيحى در زمان گيوك خان مغول به اوج خود رسيد ، زيرا علاوه بر اينكه وى تربيت‌يافتهء « قداق » مسيحى بود ، وزيرش جينقاى را نيز از بين مسيحيان انتخاب نمود . اين امر كار را به جايى رساند كه از سوريه ، يونان ، بغداد و روسيه روحانيون و پزشكان مسيحى به دربار وى سرازير شدند و حتى مسيحيان گاه به مسلمانان حمله مىكردند . منكوقاآن هم از مادرى مسيحى متولد شد . او نيز مسيحيان را بيشتر از پيروان ساير اديان مورد توجه قرار مىداد و سرانجام هم براى پسرش « باتو » معلم مسيحى گرفت و وزير اولش « بلغاى » را نيز از بين مسيحيان انتخاب نمود . 34 حال با توجه به شرح و تفسير دوم ، مىتوان اين فرضيه را نيز با اندكى ترديد پذيرفت كه با اوج فعاليت‌هاى مسيحيان در طى قرن 7 ه . ق ، خالد نبى نيز از شخصيت‌هاى مبلغى بود كه يا براى تبليغ آيين خود به اين ناحيه آمد و به همراه ياران به ساخت دير يا كليسايى كوچك پرداخت ، و يا بعدها در زمان آن دسته از حكام مغولى كه مسيحيت مورد بىتوجهى قرار گرفت ، مجبور شد به اين ناحيه پناه بياورد . سپس بعدها هم پس از مرگ ، پيروانش مقبرهء فعلى او را بر همان جايگاه دير يا كليسا بنا كردند . وجود يك آرامگاه ديگر در بخش زيرين كوهى كه آرامگاه خالد نبى بر آن واقع شده ، حضور ياران و نزديكان خالد نبى را در آن عصر تقويت مىكند . اهالى تا چند مدت پيش صاحب اين آرامگاه دومى را « چوپان آتا » و او را چوپان و خادم خالد نبى مىدانستند . البته تمام استدلال‌هاى ذكرشده را در صورتى مىتوان پذيرفت كه شخصيت خالد نبى را