اسد الله معطوفى
474
سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )
محمد آقاى قاجار از يموتهاى تركمان كه سرحد دارانى آرام هستند 1500 تومان گرفته و يموتهاى تركمان را عليه آنها تقويت و شورانده است . 17 در عصر افشاريه ( 1210 - 1148 ه . ق ) تركمانان پس از چندين عصيان و قيام ، سه طايفه بزرگشان يعنى يموتها ( با سه تيره جعفرباى ، آتاباى و آقتاباى ) ، گوكلانها و تكهها در شمال ايالت استراباد يعنى دشت گرگان از گميشتپه ( گميشان فعلى ) تا آققلعه ، گنبد ، مراوه تپه و گليداغ يورتهاى ( محدوده محل زيست طايفهاى ) خود را برقرار كردند . البته تيرههاى طايفه تكه بيشتر در سرحدات شمال خراسان مستقر شدند . نادر چندين بار بر عليه اين طوايف و قبايل مخصوصا يموتها لشكر به ناحيه استراباد كشيد و به سركوب شديد آنها پرداخت . 18 در دوران زنديه بويژه عهد كريم خان ( 1193 - 1163 ه . ق ) تركمانان ساكن دشت گرگان در ميان نيروهاى جنگاور محمد حسن خان قاجار ( پدر آقا محمد خان ) حضور داشته و به حمايت از وى برخاستند . تراكمه در اين روزگار چندبار در برابر تهاجم سپاه زند به دفاع از قلعه و شهر استراباد همت گماشتند و سواران مسلح آنان از عوامل مؤثرى در دفع اين تهاجمات قشون اعزامى زنديه گرديدند . 19 در زمان قاجار هرچند اوايل كار تراكمه مورد عنايت و توجه قرار داشتند كه علت آن هم تكيه آقا محمد خان بر سواران جنگاور آنها در برابر حريفان و مدعيان قدرت بود ، 20 ولى بتدريج مغضوب واقع شده و سپاه اعزامى آقا محمد خان يورتها و اوبههاى آنان را به خاك و خون كشيدند . 21 پس از او فتحعلى شاه و مخصوصا ناصر الدين شاه هم چندينبار با روانه كردن سپاه از نواحى مختلف و نيز بسيج قشون بومى و محلى ايالت استراباد ، همين سياست « قتل عام درمانى » را در پيش گرفتند . 22 در دوران پهلوى هم سرانجام رضا شاه به سال 1304 خورشيدى براى سركوب و خلع سلاح نهائى تراكمه دشت گرگان دستور حمله از چندسو را صادر نمود . نيروهاى مهاجم نيز با آغاز عمليات وسيع توانستند در 12 آبان همين سال پس از سركوب شديد و جمعآورى سلاح تراكمه ، در گنبد به هم برسند و پايان كار خود را جشن بگيرند . از اين تاريخ كار يكجانشين كردن تركمانان با شدت وحدت در دستور كار نظاميان ارشد و دولت رضا شاه قرار گرفت . در اين باب و براى آشنائى بيشتر با وقايع كامل اين ماجرا خوانندگان گرامى را به