( حواشى رود سيحون و جيحون ) آمدند و يورت‌هاى قبيله‌اى خود را مستقر نموده بودند . اصطخرى در سال 335 درباره ماوراء النهر نوشت : « . . . جانب غربى آن ولايت غزيه ( اوغوز ) و حد طراز بر تقديس باشد » . 5 مؤلفان ديگرى هم مثل ابن حوقل ، ابن خردادبه و نگارنده نامشخص كتاب جغرافيائى « حدود العالم من المشرق الى المغرب » از « ولايت غزنشين » در منطقه اسپيجاب و حوالى خوارزم در قرن 4 ه . ق نام برده‌اند . 6 اين غزها ( اوغوزها ) كه همان‌هائى بودند كه اندكى بعد اسلام آوردند و « ترك ايمان ) يا ترك ايمان آورده ناميده شدند و بعدها لفظ تركمان بر آن‌ها اطلاق گرديد . اين گروه در عصر غزنويان بنا به اشارات متون موثق آن عصر ، تبديل به مشكل غامض و عظيمى براى سلطان محمود و مخصوصا پسرش سلطان مسعود شدند . آن‌ها همان « يبغوهاى » اوليه تركمانان سلجوقى از قبيله قنيق ( قنق ) بودند كه پس از گرويدن به دين اسلام اينك بعنوان نيروى مهيب در مقابل سلاطين غزنوى عرض اندام مىكردند . گرديزى در كتاب خود به‌طور صريح به جنگ‌هاى تركمانان با سلطان مسعود اشاره نموده است كه همزمان از رود جيحون تا خوارزم و حوالى بالخان در كوچ و جابجائى نيز بودند . 7 سرانجام هم سپاه سلطان مسعود غزنوى پس از چند جنگ فرسايشى ، در نبرد دندانقان از سواران چابك تركمانان تحت فرماندهى طغرل و چغرى شكست خوردند و نيشابور بدست آنان افتاد . 8 با تسلط سلجوقيان تركمان بر سراسر ايران ، در زمان سلطان سنجر سلجوقى توجه به تركمانان ناحيه گرگان و دهستان از طريق ديوان‌هاى آن‌ها به اوج خود رسيد طوريكه « . . . بر تركمانان شحنه برگزيدند » . 9 در قرن 7 ه . ق يعنى در دوران مغول ، تركمانان از سراسر ساحل غربى رود جيحون و نقاطى همچون بخارا ، مرو و نسا تا بالخان ، اورست يورت ، ساحل شرقى درياى خزر و نيز شمال خراسان و استراباد پراكنده شده بودند . اتفاقا به نوشته جوينى آن‌ها چندبار توسط مغولان شديدا سركوب هم شدند . 10 در عهد تيموريان يعنى قرن 8 و 9 ه . ق ، دسته‌اى ديگر از تراكمه غرب ايران كه به آق‌قويونلو و قراقويونلو معروف بودند ، سال‌ها درگير جنگ با لشكريان تيمور شدند و در تاريخ اين عصر ايران خود را به صراحت نماياندند . 11 اين‌ها هم از اوغوزهاى مهاجرت كرده قرون قبل منطقه ماوراء النهر بودند . همزمان با اين وقايع در غرب ايران ، در سمت شمال شرق يعنى در سرحدات خراسان و استراباد نيز بتدريج حضور « تركمانان صاين