اسد الله معطوفى

404

سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )

ويژگيهاى كتيبه‌ها و سنگ مزارهاى منطقه گرگان سنگ مزارها هرچند مرگ و نيستى را ثبت مىكنند ، اما آنها را مىتوان تا زمان حضور ، جزء اسناد و منابع اطلاعات هر قوم و ملتى دانست كه راويان و پيام‌رسانان بخشى از زندگى گذشتگان آنان نيز بوده‌اند . بشر چون مىدانسته كه بقاى عمر و حيات مادى و خاكىاش استمرارپذير نيست ، ميل به جاودانگى را در نوعى ادامه مجازى و حفظ ياد و خاطره خويش جست . موميائيها ، آرامگاههاى مجلل ، برج مقبره‌ها ، نقوش روس سكه‌ها ، سنگ مزارها و كتيبه‌ها مىتوانستند برآوردكننده اين منظور بشر باشند ، چرا كه بعد از مرگ بعنوان اثرى يادگار او را در ذهن آيندگان حاضر و زنده نگه مىداشت . بدين‌گونه نگرانى و وحشت از فنا و نيستى اندكى تسكين و ترميم مىيافت . بعلاوه مسئله قداست مذهبى در بعضى از پديده‌هاى اجتماعى ايرانيان از جمله معمارى آرامگاهى و سنگ مزارها هم وجود داشته است . مثلا زبرى ، درشتناكى و دوام ماده‌اى همچون سنگ مىتوانست در بين شعور ابتدائى مردم گذشته ايران ، تجلى قداست و نيز ابهت بوده باشد ، مخصوصا سنگ خارا يا هر نوع سنگ عظيمى كه قد برافراشته بر روى قبور خودنمائى مىكردند . كندن آرامگاهها و استودانها در ايران باستان در دل كوههاى سنگى مىتوانست نمادى از چنين اعتقادى باشد . وجود در سنگ مقدم بر هر چيزى بود كه پايدار و باقى مىماند . به نظر هوتن مردم‌شناس انگليسى : « هدف از ايجاد ابنيه آرامگاهى و آثار يادبود ( مثل كتيبه‌ها و سنگ مزارها ) براى مردگان ، در حقيقت تثبيت و اسكان روان مردگان در جائى شبيه منزل موقت او بوده است » . افتراق و جدائى از جسم نيز دلمشغولى ديگر انسانها بود كه با نهادن آلات جنگى ، زينت