دربار قابوس مركز تجمع تعدادى از ادبا ، شعرا و دانشمندان آن عصر هم بود . به همين جهت ابو ريحان و ابن سينا به گرگان آمده و مدتى را در اينجا گذراندند . 5 برج قابوس ( ميل گنبد ) و مخصوصا كتيبه‌هاى آجرى آن‌كه بطور شاخص مورد نظر نگارنده هستند بدستور همين حاكم گرگان ساخته شد كه هنوز پس از حدود 1000 سال بعنوان بلندترين برج آجرى جهان استوار و پابرجاست . اين برج و كتيبه‌هاى آن‌را در صفحات بعد به همراه تصاوير مربوطه ، بطور كامل معرفى كرده‌ايم . پس از قابوس ، فلك المعالى منوچهر بن قابوس ( 403 - 423 ه . ق ) ، انوشيروان بن منوچهر ( 423 - 435 ه . ق ) ، اسكندر بن دارا ابن قابوس ( 434 ه . ق ) ، كيكاووس بن اسكندر ( 441 - 462 ) و جهانشاه بن كيكاووس ( 462 - 470 ه . ق ) به حكومت رسيدند . آل بويه ( 320 - 447 ه . ق ) پسران بويه ماهيگير بعنى على و حسن كه قبلا از سرداران ماكان بن كاكى بودند نخست به مردآويج پيوستند ، سپس اندكى بعد على توانست حكومت آل بويه را بنيان گذارد . اين حكومت سالها با حاكمان زيارى گرگان مخصوصا وشمگير درگير نبرد بودند ، حتى فخر الدوله براى مدتى به گرگان پناهنده شد . اين امر سبب شد سپاه جنگاور ديلمى به دستور ركن الدوله و بار ديگر به امر عضد الدوله بر گرگان تاخته و اين ناحيه را چند سالى در اختيار خويش داشته باشند . به نوشته ابن اثير در همين مدت : « 113 سالار و بزرگان سپاه وشمگير به او ( حاكم ديلمى ) پناه بردند » . 6 به احتمال زياد گروهى از اين ديلميان كه 18 سال گرگان را در دست داشتند ، براى هميشه در همين خطه ماندگار شدند . شايد بخشى از ديلميان در بلنديهاى گرگان ( دهنه محمدآباد كتول روستاهاى مايان ، الوستان و . . . ) بازماندگان همين كسانى بودند كه با واگذارى زمين و تيول به آنها ، آنان را از مركز شهرها و قصبات بزرگ دور كردند . تعدادى از سنگ مزارهاى مربوط به خاندان ديلمى هنوز در گورستانهاى تاريخى اين منطقه به چشم مىخورند كه تصوير آنها را در صفحات آتى آورده‌ايم . سرانجام دو شعبه اين حكومت ، يكى در عراق بوسيله طغرل سلجوقى و ديگرى در رى بوسيله غزنويان سرنگون شدند .