اسد الله معطوفى

195

سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )

بقعه يحيى بن زيد ، كتيبه‌ها و سنگ مزارهاى آن در شرق گرگان تاريخى يعنى در حاشيه غربى شهر گنبد قابوس فعلى ، گنبد و بارگاهى وجود دارد كه همچون آق‌امام مورد توجه شيعه و سنى بوده است . تراكمه به اين بقعه « قره‌امام » مىگويند . اين محل در حقيقت در شهر جرجان ( گرگان ) تاريخى قرار مىگرفت . اما يحيى پسر زيد كه بود ؟ يكى از وقايع ديگر عهد بنى اميه و خليفه هشام ، قيام يحيى پسر زيد بود . پس از خروج مختار بر بنى اميه ، زيد بن على هم دست به قيام زد ، ولى به سال 120 ه بقتل رسيد . بعد از وى پسرش يحيى قدم در جاى پاى پدر نهاد و مدتى بعد به بلخ رفت . بلادرنگ يوسف ثقفى والى خراسان يعنى نصر بن سيار را مامور سركوبش نمود . هرچند نامبرده كارى از پيش نبرد ، اما مسلم بن احوز در سال 125 ه موفق شد او را دستگير نموده و بقتلش برساند . بلافاصله سرش را هم بريد و براى وليد بن عبد الملك خليفه وقت فرستاد ، اما بدن بىسر را بدار آويخت تا زمانيكه ابو مسلم به خراسان آمد و جسد را پائين آورد و به خاك سپرد . 30 پيروان زيد بعدها فرقه زيديه را بوجود آوردند و در طبرستان و گرگان هم مدتى حكم راندند . محل دفن اين يحيى بن زيد را گروهى از جمله مولفان « حبيب السير » و « تاريخ مختصر الدول » در شهر جرجان يعنى همين مكان فعلى در حاشيه شهر گنبد دانسته‌اند . 31 اما برخى از متون و منابع موثق تاكيد دارند كه يحيى در روستاى « ارغونه » در منطقه جوزجان ( گوزگانان ) خراسان آن عهد مدفون گرديد . از اين دسته بايد از شهرستانى ، ابو الفرج اصفهانى ، ابن اثير و طبرى نام برد . 32 البته طبرى و مسعودى نقل مىكنند كه جسد را سوزاندند و خاكسترش را به رود ريختند .