در سال 412 م بهرام گور بر سرير قدرت نشست . در زمان وى مرزهاى شمال شرقى ايران از خراسان تا گرگان در برابر هجوم تركان و سپاه خاقان ( بقولى هپتال‌ها ) بسيار ناامن شد ، طوريكه خود شاه در راس سپاهى به طبرستان ، گرگان ، نسا و مرو آمد . در اين منطقه پس از يك نبرد خونين ايرانىها پيروز و سرفراز برآمدند . 50 اما به روايت دينورى ، در جنگى ديگر كه اندكى بعد اتفاق افتاد ، بهرام كشته و « خواهرش كرديه با باقى سپاهيان برادر به گرگان ، مازندران و ديلم ( بخش كوهستانى گيلان ) آمدند . آن‌ها در ديلم به كشاورزى پرداخته و دهكده‌ها ساختند » . 51 پس از وى ، يزدگرد در سال‌هاى حدود 4 - 443 م و سپس فيروز اول بار ديگر در گرگان و خراسان با قبايل ترك و هپتال‌ها ( بقول ماركوارت هون‌هاى كيدارى ) وارد جنگ‌هاى شديدى شدند . 52 فيروز براى نبرد ، پس از آنكه اردوگاه‌هاى نظامى در گرگان تشكيل داد ، از رومىها هم تقاضاى كمك كرد ، ولى قبل از به نتيجه رسيدن اين تماس ديپلماتيك ، جنگ آغاز شد و پس از شكست سخت ايرانيان ، خود فيروز هم اسير گشت . 53 تعدادى از مورخين و جغرافىنويسان قديم معتقد بودند كه همين فيروز در چند مكان ايران شهرهاى جديد بنياد نهاد كه يكى « روشن‌فيروز در حد جرجان بود » . 54 در زمان انوشيروان كشمكش در شمال شرق ايران ( از خراسان تا گرگان و طبرستان ) با بيابانگردان كوچ‌روى آسياى مركزى ( تركان ، هون‌ها و كوشان‌ها ) ادامه يافت ، آنچنانكه منطقه گرگان يكى از نقاط مهم تجمع نيروهاى نظامى شد . اين مسئله موجب گرديد عده‌اى از مورخين گذشته و معاصر بر اين باور باشند كه ديوار دفاعى و تاريخى گرگان در اين دوران احداث شده بود تا سدى در برابر تهاجمات غارتگرانه و خونريز اين بيابانگردان باشد . با اين وجود شاهان ساسانى هم بيكار ننشسته و هراز چند گاهى به گوشمالى آنان مىپرداختند . مثلا انوشيروان ( و بقولى خسروپرويز ) يك بار سمبات باگراتونى ( خسروشنوم ) را كه مرزبان گرگان بود مامور سركوب سپاهى كرد كه تركيبى از كوشانىها و چند قبايل ترك بيابانگرد بودند . در اين نبرد هرچند ايرانيان در ابتدا پيروز شدند ، ولى با رسيدن سيل جديد سپاهيان خاقان ترك ، شكست بر سپاه ايرانيان افتاد و مهاجمين ، خراسان و گرگان تا رى را به باد غارت گرفتند . شايد به‌خاطر همين واقعه بود كه مولف زين الاخبار نوشت : « انوشيروان خود به گرگان آمد . . . و در آنجا بنائى هم درست كرد كه كوشكى ( قصرى ) از سنگ رخام بود » . 55 در عصر خسروپرويز كه به سال 590 م بر سرير قدرت نشسته بود ، شورش سردار